Skip to content

Publication detail

  • Documents
  • DIGER - IL OZEL IDARESI VE BELEDIYE GELIRLERI KANUNU TASARISI

TASARI

This publication is provided in its original Turkish language.

İL ÖZEL İDARESİ VE BELEDİYE GELİRLERİ KANUNU TASARISI

 

İL ÖZEL İDARESİ VE BELEDİYE GELİRLERİ KANUNU TASARISI

 

BİRİNCİ KISIM

Genel Hükümler

 

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı, il özel idaresi ve belediye gelirleri ile bunlara ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.

 

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu Kanun, il özel idarelerinin ve belediyelerin vergi, harç, katılma payı, hizmet karşılığı alınan ücret ve diğer gelirleri ile bunların konusu, mükellefi, matrahı, oran ve tarifeleri, istisna ve muafiyetleri, tahakkuku ve tahsili ile bu idarelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylara ilişkin esas ve usulleri kapsar.

 

Yetkili idare

MADDE 3- (1) Bu Kanunun uygulanması bakımından yetkili idare; özel olarak belirtilmeyen hallerde;

a) Belediye ve mücavir alan sınırları dışında il özel idaresini,

b) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeyi,

c) 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa göre büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu hususlarda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda ilçe veya ilk kademe belediyesini,

ifade eder.

 

İKİNCİ KISIM

Emlak Vergisi

 

Tanım

MADDE 4- (1) Emlak Vergisi; Bina Vergisi ile Arsa ve Arazi Vergisini ifade eder.

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Bina Vergisi

 

Verginin konusu

MADDE 5- (1) Binalar, Bina Vergisine tabidir.

 

(2) Yapıldığı malzemeye bakılmaksızın karada ve su üzerinde bulunan her türlü sabit inşaat bina sayılır. Bina kapsamına 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununda yazılı bina eklentileri de dahildir. Yüzer havuzlar, sair yüzer yapılar, çadırlar ve nakil vasıtalarına takılıp çekilebilen seyyar yapılar bina sayılmaz.

 

Mükellef

MADDE 6- (1) Bina Vergisinin mükellefi, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edendir.

 

(2) Bir binaya paylı mülkiyet halinde malik olanlar, hisseleri oranında mükelleftir. Elbirliği mülkiyetinde malikler vergiden müteselsilen sorumludur.

 

 

(3) Mükellefiyet;

a) 18 inci maddenin (a), (c), (d) ve (e) bentlerinde yazılı vergi değerini değiştiren sebeplerin ortaya çıkması veya (b) bendinde belirtilen binanın kısmen bina vasfını yitirmesi halinde bu değişikliklerin meydana geldiği,

b) 18 inci maddenin (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hallerde bu duruma bağlı olarak takdir işleminin yapıldığı,

c) Dört yılda bir takdir işleminin yapıldığı,

ç) İstisna ve muafiyetin bulunduğu hallerde bunların sona erdiği,

tarihi izleyen yılın başından itibaren başlar.

 

(4) Yanan, yıkılan, tamamen kullanılmaz hale gelen veya vergiye tabi iken istisna şartlarını kazanan binalarda mükellefiyet, bu olayların meydana geldiği tarihte sona erer.

 

İstisna ve muafiyetler

MADDE 7- (1) Bina Vergisinden istisnalar aşağıda belirtildiği şekilde uygulanır:

a) Sürekli istisna: Aşağıda yazılı binalar, kiraya verilmemiş, karşılığında bir gelir elde etmek üzere üzerinde intifa hakkı kurulmamış veya yap-işlet-devret modeliyle kullanım hakları devredilmemiş olmak şartıyla Bina Vergisinden sürekli olarak müstesnadır:

1) Devlete, genel ve özel bütçeli idarelere, mahalli idareler ile bunların kurdukları birliklere, üniversitelere ve mazbut vakıflara ait binalar,

2) Gerçek usulde vergilendirilen Gelir Vergisi mükellefleri ile Kurumlar Vergisi mükelleflerinin işyeri olarak kullandıkları binalar ile ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan binalar ve belirli zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan binalar hariç olmak üzere belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan binalar,

3) 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanununa göre kamu yararına çalışan derneklerin Kurumlar Vergisine tabi işletmelerine ait olmayan veya bu işletmelere tahsis edilmemiş olan binaları,

4) Vakıf senedindeki amaca tahsis edilmek şartıyla, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan veya özel kanunla kurulan vakıflara ait binalar,

5) Dini hizmetlerin ifasına mahsus ve umuma açık ibadethaneler ile bunların müştemilatı,

6) Kâr amacı taşımayan öğrenci yurdu, düşkünler evi, yetimhane, koruma evi ve kütüphaneler,

7) Su bendi, baraj, sulama ve kurutma tesisleri,

8) Kamunun kullanımına tahsis edilen rıhtım, iskele, dalgakıran ve bunların eklentileri; demiryolu, metro, köprü, rampa, tünel, yeraltı ve yerüstü geçidi, peron, istasyon binası, yolcu salonu, cer ve malzeme deposu gibi demiryolu eklentileri; hava limanlarındaki terminal binaları, teknik blok, hangar, depo, elektronik, elektrik ve mekanik sistemlere ait laboratuvar ve bakım tesisleri, pist, taksi yolu ve apron sahası, ısı ve enerji santralleri, hidrofor tesisleri, hava limanı ve uçuş yolları üzerindeki radar, ILS, VOR, DME, NDB gibi seyrüsefer yardımcı tesisleri, hava ve yer muhabere sistemleri (VHF, UHF, HF) ile bu tesis ve sistemlerin eklentileri,

9) Müstakil büro ve lojman binaları hariç olmak üzere tersane binaları,

10) Uluslararası kuruluşların Türkiye’deki temsilciliklerine ait binalar ile karşılıklı olmak şartıyla yabancı devletlerin elçilik, konsolosluk ve elçi ikametine mahsus binaları ve bunların müştemilatı,

11) Karşılıklı olmak şartıyla uluslararası antlaşma hükümlerine göre azınlık sayılan cemaatlere ait okul binaları,

12) Enerji nakil hatlarına ait direkler,

13) Tescil edilmiş amatör spor kulüplerinin, Gelir veya Kurumlar Vergisine tabi işletmelerine ait olmayan veya bunlara tahsis edilmemiş olan binaları,

14) Su ürünleri üreticilerinin üretimde kullandıkları ağ ve alet depoları, kayıkhaneler, denizlerde ve göllerdeki işçi ve balıkçı kulübe ve barınakları,

15) Tarımsal üretimde kullanılan makine ve alet depoları, zahire ambarları, samanlıklar, arabalıklar, ağıllar, ahırlar, kümesler, kurutma mahalleri, seralar ve benzeri yapılar,

16) Doğal gaz, ham petrol ve bunların ürünlerinin nakli ve dağıtımı amacıyla kullanılan boru hatları ile bunların ayrılmaz parçası olan pompa, kompresör, pig basınç düşürme ve ölçüm istasyonları, hat vana grupları, haberleşme, katodik koruma gibi tesisler,

17) Kira, intifa hakkı veya yap-işlet-devret modeliyle kullanım hakkının devredilmemiş olması şartı aranmaksızın 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanuna göre yapılan işletme hakkı devri kapsamındaki binalar.

b) Geçici istisna: Aşağıdaki binalar Bina Vergisinden geçici olarak müstesnadır:

1) 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu hükümlerine göre turizm işletme belgesi almış olan mükelleflerin, işletme belgesinde belirtilen işlerde kullandıkları binalar, işletme belgesinin alındığı tarihi izleyen yılbaşından itibaren beş yıl süre ile yüzde 50 oranında geçici istisnadan faydalandırılır.

 

2) Deprem, su baskını, yer kayması, yangın gibi afetler sebebiyle bina vasfını yitiren, kullanılamaz hale gelen veya muhtemel afet bölgesi içinde kalan binaların sahiplerinin, afetin meydana geldiği veya afete maruz bulunduğunun yetkili kuruluşça tebliği tarihinden itibaren en geç beş yıl içinde afetin olduğu veya idare tarafından gösterilen yerde imar mevzuatına uygun olarak inşa ettiği binalar, inşaatın sona erdiği yıldan; kamu kuruluşlarınca ilgili mevzuatına göre yapılarak hak sahiplerine teslim edilen binalar, teslim alındıkları yılı izleyen yıldan itibaren on yıl süre ile geçici istisnadan faydalandırılır. İstisnadan faydalanacak mükellefler, binalarının afete uğrayan veya muhtemel afet bölgesi olarak ilan edilen yerlerde bulunduğunu gösteren Bayındırlık ve İskan Bakanlığından veya valiliklerden alacakları belgeyi yetkili idareye ibraz ederler. Afete maruz bölge ilan edilen ve bu sebeple inşaat yasağı getirilen yerlerde, ilan tarihinden sonra yapılan binalar için bu istisna uygulanmaz.

 

3) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca belirlenen kalkınmada öncelikli yörelerde inşa edilen sanayi tesisleri, yapıldıkları yılı izleyen yıldan itibaren beş yıl süre ile geçici istisnadan faydalandırılır.

 

4) Organize sanayi bölgeleri ile sanayi ve küçük sanayi sitelerindeki binalar, yapıldıkları yılı izleyen yıldan itibaren beş yıl süre ile geçici istisnadan faydalandırılır.

 

(2) Birinci fıkranın (b) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde yazılı istisnalardan yararlanabilmek için durumun meydana geldiği tarihten itibaren üç ay içinde yetkili idareye bildirilmesi gerekir. İstisna, bildirim tarihine bakılmaksızın hak kazanıldığı tarihi izleyen yıl başından itibaren başlar ve bu Kanunda öngörülen süreyi aşamaz.

 

(3) Kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmayanlar, gaziler ile şehitlerin dul ve yetimleri brüt 150 metrekareyi geçmeyen mülkiyet veya intifa hakkına sahip oldukları tek konutları için Bina Vergisinden muaftır.

 

Matrah ve oran

MADDE 8- (1) Bina Vergisinin matrahı, binanın bu Kanun hükümlerine göre tespit edilen vergi değeridir.

 

(2) Bina Vergisinin oranı konutlarda binde 1,5; diğer binalarda ise binde 3’tür. Bu oranlar, Büyükşehir Belediyesi Kanununun uygulandığı yerlerde bir kat artırımlı uygulanır.

 

(3) Bakanlar Kurulu, vergi oranlarını iki katına kadar artırmaya veya kanuni haddine indirmeye yetkilidir.

 

Verginin tarh ve tahakkuku

MADDE 9- (1) Bina Vergisi yetkili idare tarafından;

a) Dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldığı yılı izleyen yılın ilk altmış günü içinde,

b) Vergi değerinin, 18 inci maddenin (a), (b), (c), (d) ve (e) bentlerinde yazılı sebeplerle değişmesi halinde bu sebeplerin meydana geldiği yılı izleyen yılın ilk altmış günü içinde,

c) Vergi değerinin, 18 inci maddenin (f) ve (g) bentlerinde yazılı sebeplerle değişmesi halinde, takdir işleminin yapıldığı yılı izleyen yılın ilk altmış günü içinde,

16 ncı maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınmak suretiyle yıllık olarak tarh ve tahakkuk ettirilir.

 

(2) 15 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen bildirim posta ile gönderilmiş ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü izleyen onbeş gün içinde tarh olunur. Vergi değerini değiştiren sebep takvim yılının son üç ayı içinde meydana gelmiş ve buna ilişkin mükellefiyetin başladığı tarihte verilmiş ise vergi, bildirimin verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde tarh edilir. Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir.

 

(3) Tarh ve tahakkuku izleyen yıllarda, 16 ncı maddeye göre tespit edilen vergi değeri üzerinden hesaplanan Bina Vergisi, her yılın başından itibaren o yıl için tahakkuk etmiş sayılır.

 

İKİNCİ BÖLÜM

Arsa ve Arazi Vergisi

 

Verginin konusu

MADDE 10- (1) Arsa ve araziler, Arsa ve Arazi Vergisine tabidir. Arsa, imar planı içinde bulunan parsellenmiş arazidir.

 

Mükellef

MADDE 11- (1) Arsa ve Arazi Vergisinin mükellefi, arsa ve arazinin maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa arsa ve araziye malik gibi tasarruf edendir.

 

(2) Arsa ve araziye paylı mülkiyet halinde malik olanlar, hisseleri oranında mükelleftir. Elbirliği mülkiyetinde malikler vergiden müteselsilen sorumludur.

 

(3) Mükellefiyet;

a) 18 inci maddenin (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı vergi değerini değiştiren sebeplerin doğması veya (b) bendinde belirtilen binanın tamamen bina vasfını yitirmesi halinde bu değişikliklerin meydana geldiği,

b) 18 inci maddenin (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hallerde bu duruma bağlı olarak takdir işleminin yapıldığı,

c) Dört yılda bir takdir işleminin yapıldığı,

ç) İstisnanın bulunduğu hallerde istisnanın sona erdiği,

tarihi izleyen yılın başından itibaren başlar.

 

(4) Vergiye tabi iken istisna şartlarını kazanan arsa ve araziden dolayı mükellefiyet, bu olayın meydana geldiği tarihte sona erer.

 

(5) Üzerine bina yapılan arsaya ilişkin mükellefiyet, inşaatın bittiği yılın sonunda sona erer.

 

İstisnalar

MADDE 12- (1) Arsa ve Arazi Vergisinden istisnalar aşağıda belirtildiği şekilde uygulanır:

a) Sürekli istisna: Aşağıda yazılı arsa ve araziler, kiraya verilmemiş veya karşılığında bir gelir elde etmek üzere üzerinde intifa hakkı kurulmamış olmak şartıyla, Arsa ve Arazi Vergisinden sürekli olarak müstesnadır.

1) Devlete, genel ve özel bütçeli idarelere, mahalli idareler ile bunların kurdukları birliklere, üniversitelere ve mazbut vakıflara ait arsa ve araziler,

2) Dernekler Kanununa göre kamu yararına çalışan derneklerin Kurumlar Vergisine tabi işletmelerine ait olmayan veya bu işletmelere tahsis edilmemiş olan arsa ve arazileri,

3) Vakıf senedindeki amaca tahsis edilmek şartıyla, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan veya özel kanunla kurulan vakıflara ait arsa ve araziler,

4) Uluslararası kuruluşların Türkiye’deki temsilciliklerine ait arsa ve araziler; karşılıklı olmak şartıyla yabancı devletlerin elçilik, konsolosluk ve elçi ikametine mahsus bina yapmak üzere sahip oldukları arsa ve araziler ile bu çeşit binalardan yanan veya yıkılanların arsaları,

5) Mezarlıklar,

6) Gerçek usulde vergilendirilen Gelir Vergisi mükellefleri ile Kurumlar Vergisi mükelleflerinin işyeri olarak kullandıkları arsa ve araziler ile ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılanlar hariç olmak üzere, belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan arsa ve araziler,

7) Boru hattı ile petrol ve doğal gaz taşımakla görevli kamu kurum veya kuruluşlarının maliki veya irtifak hakkı sahibi olduğu ve ilgili proje yatırımcıları lehine irtifak hakkı tesis edilmiş arsa ve arazileri,

8) Kiraya verilme ve intifa hakkı tesisi suretiyle kullanım hakkının devredilmemiş olması şartı aranmaksızın Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanuna göre yapılan işletme hakkı devri kapsamındaki arsa ve araziler.

b) Geçici istisna: Aşağıda yazılı arsa ve araziler, Arsa ve Arazi Vergisinden geçici olarak müstesnadır:

1) Devlet ormanları dışında kalan ve özel kanunlara göre insan emeğiyle yeniden orman haline getirilmek üzere ağaçlandırılan arsa ve araziler elli yıl süreyle,

2) Arazi ıslahı yoluyla tarıma elverişli hale dönüştürülen araziler onbeş yıl süreyle,

3) Teknik, ekonomik ve ekolojik bakımdan gerekli şartları haiz olan ve yeniden dikim, yetiştirme veya aşılama suretiyle ağaçlık, meyvelik, bağ ve bahçeye dönüştürülen arsa ve araziler on yıl süreyle,

4) Deprem, yangın, su baskını, kaya düşmesi, yer kayması, çığ ve benzeri afetler sebebiyle bina vasfını yitiren binaların arsaları, bu olayların meydana geldiği tarihi izleyen yıldan itibaren beş yıl süreyle,

5) Kamu kurum veya kuruluşları tarafından organize sanayi bölgesi, endüstri bölgesi ve teknoloji geliştirme bölgesi kurmak amacıyla iktisap olunan veya tahsis edilen arsa ve araziler hak sahipleri adına tescil edilinceye kadar.

 

(2) Geçici istisnadan yararlanabilmek için arsa ve arazinin birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen amaçlara tahsis edildiğinin yılı içinde yetkili idareye bildirilmesi gerekir. İstisna, arsa ve arazinin belirlenen amaca tahsis edildiği yılı izleyen yıldan başlar. Bildirimin geç yapılması halinde önceki yıllara ait istisna hakkı düşer.

 

(3) Birinci fıkranın (b) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentlerinde yazılı istisna konusu arsa ve arazinin, bu bentlerde gösterilen amaçlarla kullanım şartları, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı ile Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görüşü alındıktan sonra Maliye Bakanlığının önerisi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenir.

 

Matrah ve oran

MADDE 13- (1) Arsa ve Arazi Vergisinin matrahı, arsa ve arazinin bu Kanun hükümlerine göre tespit edilen vergi değeridir.

 

(2) Arsa ve Arazi Vergisinin oranı arsalarda binde 5, arazilerde ise binde 2’dir. Bu oranlar, Büyükşehir Belediyesi Kanununun uygulandığı yerlerde yüzde 100 artırımlı uygulanır.

 

(3) Bakanlar Kurulu, vergi oranlarını iki katına kadar artırmaya veya kanuni haddine indirmeye yetkilidir.

 

Verginin tarh ve tahakkuku

MADDE 14- (1) Arsa ve Arazi Vergisi yetkili idare tarafından;

a) Dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldığı yılı izleyen yılın ilk altmış günü içinde,

b) Vergi değerinin, 18 inci maddenin (ç), (d) ve (e) bentlerinde yazılı sebeplerle değişmesi halinde bu sebeplerin meydana geldiği yılı izleyen yılın ilk altmış günü içinde,

c) Vergi değerinin, 18 inci maddenin (f) ve (g) bentlerinde yazılı sebeplerle değişmesi halinde, takdir işleminin yapıldığı yılı izleyen yılın ilk altmış günü içinde,

16 ncı maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınmak suretiyle yıllık olarak tarh ve tahakkuk ettirilir.

 

(2) 15 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen bildirim posta ile gönderilmiş ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü izleyen onbeş gün içinde tarh olunur. Vergi değerini değiştiren sebep, takvim yılının son üç ayı içinde meydana gelmiş ve buna ilişkin bildirim mükellefiyetin başladığı tarihte verilmiş ise vergi, bildirimin verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde tarh edilir. Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir.

 

(3) Tarh ve tahakkuku izleyen yıllarda, 16 ncı maddeye göre tespit edilen vergi değeri üzerinden hesaplanan Arsa ve Arazi Vergisi, her yılın başından itibaren o yıl için tahakkuk etmiş sayılır.

 

 

 

 

 

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Ortak Hükümler

 

Bildirim verme süresi

MADDE 15- (1) 18 inci maddenin (f) ve (g) bentleri dışındaki bentlerinde belirtilen vergi değerini değiştiren sebeplerin ortaya çıkması halinde, sürekli ve geçici istisnadan faydalanılsa dahi Emlak Vergisi bildirimi verilmesi zorunludur.

 

(2) Bildirimler;

a) Yeni inşa edilen binalar için inşaatın sona erdiği veya inşaatın sona ermesinden önce kısmen kullanılmaya başlanmış ise kullanılmaya başlanan kısmı için kullanılmaya başlandığı,

b) 18 inci maddenin (f) ve (g) bentleri hariç diğer bentlerinde belirtilen vergi değerini değiştiren sebeplerin meydana geldiği,

tarihten itibaren üç ay içinde taşınmazın bulunduğu yerin yetkili idaresine verilir. Bildirimin süresi içinde verilmemesi halinde vergi, 16 ncı madde hükmü dikkate alınarak idare tarafından tarh edilir.

 

(3) Elbirliği mülkiyetinde mükellefler müşterek imzalı bir bildirim verebilecekleri gibi ayrı ayrı da bildirim verebilir. Ayrı ayrı bildirim verildiği takdirde her ortağın ödeyeceği vergi ayrı ayrı tarh ve tahakkuk ettirilir.

 

(4) Paylı mülkiyet halinde ise ayrı ayrı bildirim verilir.

 

Vergi değeri

MADDE 16- (1) Vergi değeri Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre, takdir komisyonları tarafından;

a) Arsalar için, bulunduğu yerin köy, mahalle, semt, cadde, sokak, ticari alan, turistik bölge olması ve diğer özelliklerine göre,

b) Araziler için, sulu, kıraç, taban arazi olması ve toprağın özelliklerine göre,

c) Binalar için, Maliye Bakanlığı ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından müştereken tespit ve ilan edilen bina metrekare inşaat birim maliyetlerine, (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değerinin eklenmesi suretiyle,

hesaplanan tutardır.

 

(2) 18 inci maddenin (f) bendi dışındaki bentlerinde belirtilen vergi değerini değiştiren sebeplerin ortaya çıkması halinde; Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasına göre belirlenen arsa ve arazi birim değeri, takdir işleminin yapıldığı yılı izleyen ikinci yıldan başlamak suretiyle her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle hesaplanır.

 

(3) Vergi değerlerine ilişkin usul ve esaslar, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının görüşü ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

 

Ödeme süresi

MADDE 17- (1) Emlak Vergisi, birinci taksiti 1 Mart ila 31 Mayıs tarihleri arasında; ikinci taksiti kasım ayı içinde olmak üzere iki eşit taksitte ödenir. Verginin tamamının birinci taksit süresi içinde ödenmesi halinde, ikinci taksit tutarı yüzde 10 indirimli tahsil edilir.

 

(2) Kanunların verdiği yetkiye dayanarak tasarrufu kısıtlanan bina, arsa ve arazilere ilişkin Emlak Vergisi, kısıtlama tarihinden itibaren alınmaz. Kısıtlamanın kaldırılması halinde, izleyen yılın başından itibaren yeniden vergi alınmaya başlanır.

 

(3) Devir ve ferağı yapılan bina, arsa ve arazinin ödenmemiş Emlak Vergisi borcunun ödenmesinden devreden sorumludur. Tapu müdürlükleri, devir ve ferağı, bu işlemleri izleyen ayın onbeşinci günü mesai saati bitimine kadar yetkili idareye bildirir.

 

Vergi değerini değiştiren sebepler

MADDE 18- (1) Vergi değerini değiştiren sebepler şunlardır:

a) Yeni bina inşa edilmesi veya mevcut binalara ilaveler yapılması,

b) Binanın kısmen veya tamamen bina vasfını yitirmesi,

c) Binanın kullanım tarzının tamamen değiştirilmesi veya ikamete mahsus bölümlerinden bir kısmının dükkan, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus hale getirilmesi,

ç) Arazinin aşağıda belirtilen şekillerde nitelik ve kullanımının değişmesi;

1) Tarım yapılamayan bir arazinin tarıma elverişli hale getirilmesi,

2) Tarıma elverişli arazinin bu vasfını yitirmesi,

3) Arazinin parsellenmek suretiyle arsaya dönüştürülmesi,

d) Arazi veya arsanın bir binanın eklentisi durumuna getirilmesi veya bu durumdan çıkarılması,

e) Binanın taksimi, arsanın ve arazinin ifraz ve tevhidi,

f) Herhangi bir sebeple bir şehir, kasaba veya köyün tamamında olmak üzere bina, arsa ve arazi değerlerinde yüzde 25'i aşan oranda artma veya eksilme olması,

g) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde yol, park, metro veya raylı sistem, imar düzenlemesi, rekreasyon alanı, doğal gaz gibi altyapı hizmetlerinin yapılması.

 

Kaçakçılık cezasının uygulanmaması

MADDE 19- (1) Vergi Usul Kanununun 344 üncü maddesinin üçüncü fıkrası, Emlak Vergisine ilişkin hükümlerin uygulanmasında dikkate alınmaz.

 

Emlak Vergisinde zamanaşımı

MADDE 20- (1) Bildirimi verilmeyen bina, arsa ve arazinin vergi ve cezalarına ilişkin zamanaşımı süresi, bildirim süresinin bitimini izleyen yılın başından itibaren beş yıldır.

 

Emlak Vergisinin paylaşımı

MADDE 21- (1) Büyükşehir Belediyesi Kanununun uygulandığı yerlerde toplanan Emlak Vergisinin yüzde 25’i büyükşehir belediyesi payı olarak ayrılır ve tahsilatı izleyen ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar ilgili ilçe ve ilk kademe belediyesi tarafından büyükşehir belediyesine aktarılır.

 

ÜÇÜNCÜ KISIM

Diğer Vergiler

 

BİRİNCİ BÖLÜM

İlan ve Reklam Vergisi

 

Verginin konusu, mükellefi ve sorumlusu

MADDE 22- (1) 24 üncü maddede belirtilen ilan ve reklamlar, İlan ve Reklam Vergisine tabidir.

 

(2) İlan ve Reklam Vergisinin mükellefi, ilan ve reklamı kendi adına yapan veya yaptıran gerçek veya tüzel kişilerdir.

 

(3) İlan ve reklam işlerini meslek olarak ifa edenler, başkaları adına yaptıkları ilan ve reklamlara ait vergileri mükellefler adına yetkili idareye yatırmaktan sorumludur.

 

İstisna ve muafiyetler

MADDE 23- (1) Aşağıda belirtilen ilan ve reklamlardan vergi alınmaz:

a) Ticari amaçlı faaliyetler için yapılan ilan ve reklamlar hariç olmak üzere, genel ve özel bütçeli idareler, mahalli idareler ile bunların kurdukları birlikler tarafından yapılan her türlü ilan ve reklamlar,

b) Gerçek kişilerin ikametgahlarının iç veya dış kapılarına konulan ve kimliklerini gösteren levhalar,

c) Mamul maddelerin ambalajları üzerinde bulunan ve kendi işlerine ait ilan ve reklamlar ile ambalaj muhtevasından olan tanıtıcı bilgiler,

ç) Gerçek veya tüzel kişilere ait işyerlerinin içine, kapısına veya bina girişine asılan ve iş sahibinin kimliği ile işin mahiyetini gösteren ışıksız levhaların yalnızca bir adedinin yarım metrekareyi aşmayan kısmı,

d) Radyo, televizyon, gazete, dergi ve kitaplarda yapılan ilan ve reklamlar,

e) Seçim kurulları tarafından belirlenen yerlerde siyasi partiler tarafından yapılan ilan ve reklamlar,

f) (a) bendinde yazılı idarelerle kooperatifler, dernekler, vakıflar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları tarafından, ülke ürünlerinin ve turizminin reklam ve tanıtımını yapmak ve herhangi bir ticari ve sınai kuruluşa ait olmamak üzere hazırlanan, her türlü levha ve afişlerle aynı kuruluşlar tarafından Türkiye'deki ticaret, sanayi, tarım ve turizm müesseselerinin isim ve ticaret unvanları ile ad ve adreslerini ihtiva etmek üzere yayımlanan kitap, broşür, katalog ve dergiler,

g) Yetkili idareden izin alınarak reklam amacı ile umumi mahallere konulan sıra, bank ve benzeri gereçler üzerindeki ilan ve reklamlar,

ğ) Sinema ve tiyatroların kendi programlarını duyurmak amacıyla gösterimin yapıldığı binanın içinde, önünde ve girişinde yaptıkları ilan ve reklamlar.

 

Matrah ve tarifeler

MADDE 24- (1) İlan ve Reklam Vergisi aşağıdaki matrah ve tarifelere göre alınır:

 

 

 

Verginin tutarı

(YTL)

a) Dükkan, ticari ve sınai müesseseler ile serbest meslek erbabı tarafından levha, yazı, resim ve benzeri vasıtalarla yapılan sabit ilan ve reklamların beher metrekaresinden yıllık olarak

 

 

100

b) İlan ve reklamların;

1- Karada ve suda sefer yapan her türlü taşıt aracının içine veya dışına konulanların metrekaresinden yıllık olarak

2- Gökyüzünde uçak, helikopter, balon, zeplin ve benzeri araçlar kullanılarak yapılanların metrekaresinden günlük olarak

 

 

40

 

 

10

c) Cadde, sokak ve kaldırımlarda, binaların üzerinde, cephe ve yanlarında belli bir süre için yapılan ilan ve reklamların metrekaresinden haftalık olarak

 

 

10

ç) Işıklı veya projeksiyonlu ilan ve reklamlarda;

1- Metrekare başına yıllık olarak

2- Direk veya bir kaide üzerinde yükseltilen ve alanı 10 metrekareye kadar olanlardan metrekare başına yıllık olarak

3- Direk veya bir kaide üzerinde yükseltilen ve alanı 10 metrekare ve daha fazla olanlardan metrekare başına yıllık olarak

 

100

 

 

150

 

 

200

d) Mahiyeti ne olursa olsun belli bir süre için asılan veya yapıştırılan diğer afiş ve benzerlerinin her birinin metrekaresinden haftalık olarak

 

 

2

 

(2) Vergi tarifesinin uygulanmasında aşağıdaki esaslara uyulur:

a) Metrekare üzerinden yapılan hesaplamalarda, yarım metrekareye kadar olan kesirler yarım metrekareye, yarım metrekareyi aşanlar ise tam metrekareye tamamlanır.

b) Herhangi bir yüzeye yazılmak, takılmak veya çizilmek suretiyle yapılan ilan ve reklamlarda, yazı, logo, resim ve benzerlerinin kapladığı alanın yüzölçümü esas alınır.

c) Çok cepheli ilan ve reklamlarda, vergilendirilecek toplam alan her cephe ayrı ayrı ölçülerek bulunur.

ç) Birinci fıkrada yer alan tarife cetvelinin (a) bendinde, (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde ve (ç) bendinde belirtilen ilan ve reklamların süresinin bir yıldan az olması halinde, ay kesirleri tam sayılarak vergi miktarı ay üzerinden; (c) ve (d) bentlerinde belirtilen ilan ve reklamların süresinin bir haftadan az olması halinde vergi miktarı gün üzerinden hesap edilir.

d) İlan ve Reklam Vergisi ödenmeden yapılan ilan ve reklamlarda, vergi yüzde 50 fazlasıyla alınır.

 

Verginin tahakkuku ve ödenmesi

MADDE 25- (1) Vergi, ilan ve reklam işinin mükellef tarafından yapılması halinde mükellef; meslek olarak ifa edenler tarafından yapılması halinde ise bunlar tarafından ilan veya reklamın yapıldığı ayı izleyen ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar verilecek beyannameye göre tahakkuk ettirilir. Beyannameler, 24 üncü maddenin birinci fıkrasında yer alan tarife cetvelinin (b) bendinde belirtilen ilan ve reklamlarda ilan ve reklam vergisi gerçek kişilerde mükellefin ikametgahının, tüzel kişilerde ise iş merkezinin bulunduğu yerin, diğer bentlerde belirtilenler için ise reklamın yapıldığı yerin yetkili idaresine verilir.

 

(2) İlan ve Reklam Vergisi, beyanname verme süresi içinde ödenir. Yetkili idareler, 24 üncü maddenin birinci fıkrasında yer alan tarife cetvelinin (a) bendi, (b) bendinin (1) numaralı alt bendi ile (ç) bendinde yazılı ilan ve reklamlara ait vergileri, meclislerinin kararıyla yılı içinde iki eşit taksitte alabilirler.

 

(3) Büyükşehir Belediyesi Kanununun uygulandığı yerlerde toplanan İlan ve Reklam Vergisinin yüzde 75’i büyükşehir belediyesi payı olarak ayrılır ve tahsilatı izleyen ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar ilgili ilçe ve ilk kademe belediyesi tarafından büyükşehir belediyesine aktarılır.

 

 

 

 

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

Eğlence Vergisi

 

Verginin konusu ve mükellefi

MADDE 26- (1) 28 inci maddede belirtilen faaliyetler ile işyerleri Eğlence Vergisine tabidir.

 

(2) Eğlence Vergisinin mükellefi, eğlence yerlerini işleten veya vergiye konu faaliyetleri düzenleyen gerçek veya tüzel kişilerdir.

 

İstisna ve muafiyetler

MADDE 27- (1) Genel ve özel bütçeli idareler, mahalli idareler ile bunların kurdukları birlikler tarafından düzenlenen ve kâr amacı gütmeyen fuar, kongre, konferans, festival, gösteri, sergi, tören, temsil, müsabaka, eğlence, konser ve benzeri faaliyetler ile köylerde bulunan kahvehane, kıraathane ve kafeden Eğlence Vergisi alınmaz.

 

Matrah, oran ve tarifeler

MADDE 28- (1) Eğlence Vergisinin matrahı;

a) Bilet, jeton, marka veya manyetik kartla girilen veya eğlenilen yerler için, bağış veya başka adlar altında alınan paralar da dahil, giriş bedeli,

b) Bilet, jeton, marka veya manyetik kartla girilmesi zorunlu olmayan eğlence yerleri için günlük olarak belirlenen bedel,

c) Bar, pavyon, gazino, gece kulübü, taverna, diskotek, kabare ve dansing gibi eğlence yerleri için günlük olarak belirlenen bedeldir.

 

(2) Eğlence Vergisi aşağıdaki oran ve tarifelere göre alınır:

a) Bilet, jeton, marka veya manyetik kartla girilen hipodrom, araba yarışı, sinema, konser, lunapark, sirk, spor müsabakaları ve benzerlerinden yüzde 10,

b) Bilet, jeton, marka veya manyetik kartla girilmesi zorunlu olmayan;

1) Bar, pavyon, gazino, gece kulübü, taverna, diskotek, kabare ve dansing gibi eğlence yerlerinden günlük 80 YTL,

2) Internet salonları ve her türlü makine ile oyun oynanan yerlerden günlük 5 YTL,

3) Kahvehane, kıraathane ve kafe gibi yerlerden günlük 4 YTL.

 

Verginin tahakkuku ve ödenmesi

MADDE 29- (1) Bilet, jeton, marka veya manyetik kartla girilen yerlerde, bunların bedellerine eklenmek suretiyle hesaplanan vergi, takip eden ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar bir beyanname ile yetkili idareye bildirilerek aynı sürede yatırılır. Bunlarla girilmesi zorunlu olmayan eğlence yerlerine ait vergide de aynı usul ve süre geçerlidir.

 

(2) Büyükşehir Belediyesi Kanununun uygulandığı yerlerde toplanan Eğlence Vergisinin yüzde 25’i, tahsilatı izleyen ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar büyükşehir belediyesine aktarılır.

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Elektrik ve Gaz Tüketim Vergisi

 

Verginin konusu, mükellefi ve sorumlusu

MADDE 30- (1) Elektrik, hava gazı, doğal gaz ve likit petrol gazı tüketimi, Elektrik ve Gaz Tüketim Vergisine tabidir.

 

(2) Elektrik ve Gaz Tüketim Vergisinin mükellefi, elektrik, hava gazı, doğal gaz ve likit petrol gazı tüketenlerdir.

 

(3) Elektrik, hava gazı, doğal gaz ve likit petrol gazını tüketiciye satan kuruluşlar, satış bedeli ile birlikte verginin tahsilinden ve yetkili idareye yatırılmasından sorumludur.

 

İstisnalar

MADDE 31- (1) Elektrik, hava gazı ve doğal gaz üreten ve dağıtan müesseselerin, üretim ve dağıtım amaçlı olarak kullandıkları elektrik, hava gazı ve doğal gaz tüketiminden Elektrik ve Gaz Tüketim Vergisi alınmaz.

 

Matrah ve oran

MADDE 32- (1) Elektrik ve Gaz Tüketim Vergisinin matrahı, tüketilen elektrik, hava gazı, doğal gaz ve likit petrol gazının satış bedelidir.

 

(2) Elektrik ve Gaz Tüketim Vergisinin oranı; hava gazı, doğal gaz ve likit petrol gazı ile imalat ve üretimde kullanılan elektrikte yüzde 1, diğer elektrik tüketimlerinde yüzde 5’tir.

 

Beyan ve ödeme

MADDE 33- (1) Elektrik, hava gazı, doğal gaz ve likit petrol gazı satan kuruluşlar, satış bedeli ile birlikte vergiyi de tahsil eder ve tahsil tarihini takip eden ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar yetkili idareye, bir beyanname ile bildirerek aynı sürede öder.

 

(2) Büyükşehir Belediyesi Kanununun uygulandığı yerlerde toplanan Verginin yüzde 35’i büyükşehir belediyesine, yüzde 65’i ise verginin toplandığı ilçe ve ilk kademe belediyelerine ödenir.

 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Konaklama Vergisi

 

Verginin konusu, mükellefi ve sorumlusu

MADDE 34- (1) Otel, motel, tatil köyü, pansiyon gibi tesis ve yerlerde konaklama, Konaklama Vergisine tabidir.

 

(2) Konaklama Vergisinin mükellefi, konaklama tesislerinde konaklayanlardır.

 

(3) Konaklama tesislerini işletenler, Konaklama Vergisini tahsil ederek mükellefler adına yetkili idareye ödemekten sorumludur.

 

İstisnalar

MADDE 35- (1) Öğrenci yurt ve pansiyonları, huzurevleri ile koruma evlerinde yapılan konaklamalardan Konaklama Vergisi alınmaz.

 

Matrah ve oran

MADDE 36- (1) Konaklama Vergisinin matrahı, günlük yeme, içme ve yatak ücretleri dahil olmak üzere, mükelleflerce ödenen toplam konaklama bedelidir.

 

(2) Konaklama Vergisinin oranı, günlük toplam konaklama bedelinin yüzde 3’üdür. Bu oranı sıfıra kadar indirmeye ve kanuni haddine kadar çıkarmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.

 

Beyan ve ödeme

MADDE 37- (1) Vergi, konaklama bedeline eklenerek fatura veya ödeme belgelerinde gösterilmek suretiyle tahsil edilir. Tahsil edilen vergi, takip eden ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar konaklama yerinin bulunduğu yer yetkili idaresine bir beyanname ile ödenir.

 

(2) Büyükşehir Belediyesi Kanununun uygulandığı yerlerde toplanan Verginin yüzde 25’i, tahsilatı izleyen ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar büyükşehir belediyesine aktarılır.

 

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çevre Temizlik Vergisi

 

Verginin konusu ve mükellefi

MADDE 38- (1) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar, Çevre Temizlik Vergisine tabidir.

 

(2) Çevre Temizlik Vergisinin mükellefi, binaları kullananlardır. Mükellefiyet binanın kullanımı ile başlar.

 

İstisna ve muafiyetler

MADDE 39- (1) Belediye park, bahçe ve yeşil alanları; Darülaceze ve Kızılay ile bunların şubeleri, kampları ve sağlık tesisleri; öğrenci yurtları; umuma açık ibadet yerleri ile bunların müştemilatından Çevre Temizlik Vergisi alınmaz.

 

Matrah ve tarife

MADDE 40- (1) Konutlara ait Çevre Temizlik Vergisi, su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle metreküp başına büyükşehir belediyelerinde 20 YKr, diğer belediyelerde 15 YKr olarak hesaplanır. Genel ve özel bütçeli idareler ile mahalli idarelere ait binalara ilişkin Çevre Temizlik Vergisi konutlara uygulanan tarife üzerinden hesaplanır.

 

(2) İşyerleri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait Çevre Temizlik Vergisi aşağıdaki tarifeye göre alınır ve büyükşehir belediyelerinde yüzde 25 artırımlı uygulanır:

 

Yıllık vergi tutarı (YTL)

Bina Grupları

1. Derece

2. Derece

3. Derece

4. Derece

5. Derece

1. Grup

1.400

1.120

840

700

560

2. Grup

850

670

500

420

340

3. Grup

560

450

340

280

225

4. Grup

280

225

170

140

115

5. Grup

170

140

100

85

70

6. Grup

85

70

50

40

30

7. Grup

30

25

18

15

12

 

(3) Çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan, ancak su ihtiyacını belediye su şebekesi haricindeki kaynaklardan karşılayan konutlara ilişkin Çevre Temizlik Vergisi, yukarıdaki tarifenin altıncı grubunun dördüncü derecesi üzerinden hesaplanır.

 

(4) İkinci fıkradaki tarifede yer alan bina grupları, mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları, binanın kullanım şekli ve büyüklüğü de dikkate alınarak Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir.

 

(5) Belediye meclisi, bulundukları mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları ile büyüklüklerini de dikkate alarak binaların hangi dereceye gireceğini tespit etmeye yetkilidir.

 

Verginin tahakkuku ve ödenmesi

MADDE 41- (1) Konutlarda su tüketim miktarı esas alınarak hesaplanan Çevre Temizlik Vergisi, su faturasında ayrıca gösterilmek suretiyle tahakkuk etmiş sayılır. Bu suretle tahakkuk eden vergi, su tüketim bedeli ile birlikte tahsil edilir. Su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan büyükşehir belediye sınırları içindeki ve mücavir alanlardaki Çevre Temizlik Vergisi, 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan su ve kanalizasyon idarelerince tahsil edilir. Su ve kanalizasyon idareleri, büyükşehir dahilindeki her ilçe ve ilk kademe belediyesinin yetki alanında bulunan konutlara ilişkin olarak tahsil ettiği verginin yüzde 75’ini, tahsilatı takip eden ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar ilgili ilçe veya ilk kademe belediyesine bildirir ve aynı süre içinde öder. Tahsil edilen verginin yüzde 25’i ise münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmesinde kullanılmak üzere, büyükşehir belediyesi hesabına aynı süre içinde aktarılır.

 

(2) İşyeri veya diğer şekillerde kullanılan binalara ait Çevre Temizlik Vergisi, belediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine, her yılın ocak ayında yıllık olarak tahakkuk etmiş sayılır. Tahakkuk eden vergi, bir defaya mahsus olmak üzere, belediyelerin ilan yerlerinde bir ay süreyle topluca ilan edilir. İşyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalarla ilgili olarak tahakkuk eden vergi, her yıl Emlak Vergisinin taksit ödeme sürelerinde ödenir. Büyükşehir belediye sınırları içinde bulunan ilçe veya ilk kademe belediyeleri, işyeri veya diğer şekillerde kullanılan binalara ilişkin olarak tahsil ettiği Çevre Temizlik Vergisinin yüzde 25’ini, birinci fıkradaki esaslar çerçevesinde büyükşehir belediyesine aktarır.

 

(3) Su ve kanalizasyon hizmetlerinin imtiyaz sözleşmesi veya yap-işlet-devret modeliyle yürütüldüğü idarelerde, konutlara ilişkin Çevre Temizlik Vergisi, işletici tarafından su bedeliyle birlikte tahsil edilerek, tahsilatı izleyen ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar yetkili idareye aktarılır. Büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde bu fıkraya göre toplanacak verginin yüzde 25’i büyükşehir belediyesine, yüzde 75’i ilçe veya ilk kademe belediyelerine aktarılır.

 

DÖRDÜNCÜ KISIM

Harçlar

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Geçici Kullanım Harcı

 

Harcın konusu ve mükellefi

MADDE 42- (1) Kamunun ortak kullanımına ait alanlardan yetkili idare tarafından belirlenen yerlerin geçici olarak kullanımı, Geçici Kullanım Harcına tabidir.

 

(2) Geçici Kullanım Harcının mükellefi, birinci fıkra uyarınca belirlenen yerleri geçici olarak kullananlardır.

 

İstisnalar

MADDE 43- (1) Harca tabi yerlerin genel ve özel bütçeli idarelere, mahalli idareler ile bunların kurdukları birliklere ait taşıtlar tarafından kullanımı ile kara ticari taşıtlarının beklemelerine tahsis edilen yerlerin bu taşıtlarca kullanımından Geçici Kullanım Harcı alınmaz.

 

Tarife

MADDE 44- (1) Geçici Kullanım Harcı aşağıdaki tarifeye göre alınır:

 

 

Geçici kullanım şekli

Harcın tutarı

(YTL)

a) 42 nci madde uyarınca belirlenen yerlerin geçici kullanımı metrekare başına günlük

 

2

b) Hayvan sahiplerinin geçici kullanımında:

 

1) Küçükbaş hayvan başına, günlük

0,5

2) Büyükbaş hayvan başına, günlük

2

c) Taşıtların geçici olarak park edilmesi durumunda:

 

1) Her taşıt için saatte

2

2) Her taşıt için günlük

7

ç) Taksi duraklarından taksi başına, yıllık

30

 

(2) Bu maddedeki harçların hesabında, metrekare kesirleri tam sayılır ve taşıtların üç saati aşan kullanımlarında günlük harç miktarı alınır. Taşıtlar için hangi alanlarda günlük ve saatlik tarife uygulanacağı yetkili idare meclisleri tarafından belirlenir.

 

Harcın ödenmesi

MADDE 45- (1) Geçici Kullanım Harcı, yetkili idareye veya bu idarenin görevlisine peşin olarak ödenir.

 

İKİNCİ BÖLÜM

İnşaat Harcı

 

Harcın konusu ve mükellefi

MADDE 46- (1) İlaveler dahil her türlü inşaat, İnşaat Harcına tabidir.

 

(2) Konutların işyerine dönüştürülmesi halinde ek harç alınır. Binalarda yapılacak ilaveler, ilave inşaat miktarı üzerinden harca tabi tutulur.

 

(3) İnşaat Harcının mükellefi inşaat ruhsatını alanlar, ruhsatsız başlanan inşaatlarda ise, inşaat ruhsatı almak zorunda olanlardır.

 

(4) İnşaata ruhsatsız başlanması halinde, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun ilgili hükümlerine göre ruhsat verilmesi mümkün olan inşaatlar için harç alacağı, inşaata başlama tarihi itibarıyla doğmuş sayılır.

 

(5) Binanın kullanım tarzının değiştirilmesi halinde mükellef, binanın sahipleridir.

 

 

 

İstisnalar

MADDE 47- (1) Aşağıda belirtilen inşaatlardan İnşaat Harcı alınmaz:

a) Mevzuata göre inşaat ruhsatı alma zorunluluğu bulunmayan inşaatlar, 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun hükümleri uyarınca yapılan inşaat ile sera, ahır, samanlık, kümes, hayvan barınağı ve yemlik gibi yapı ve tesis inşaatı,

b) Organize sanayi bölgeleri ile sanayi ve küçük sanayi sitesinde yapılan inşaat,

c) Yetkili idarelerin kendilerine ait her türlü inşaat,

ç) Dini hizmetlerin ifasına mahsus ve umuma açık bulunan ibadethaneler ile bunların müştemilatı için yapılan inşaat,

d) Karşılık gözetmeksizin Devlete veya yetkili idareye devredilmek şartıyla inşa edilen okul, öğrenci yurdu, spor tesisi, sağlık tesisi ve huzurevi inşaatı,

e) Deprem, yangın, su baskını, kaya düşmesi, yer kayması, çığ ve benzeri sebeplerle binaları kullanılmaz hale gelen kişiler tarafından, afetin meydana geldiği tarihten itibaren en geç beş yıl içinde, afetin meydana geldiği alanlarda veya kamu kuruluşlarınca gösterilen yerlerde yapılan inşaat,

f) Deprem, yangın, su baskını, kaya düşmesi, yer kayması, çığ ve benzeri afetlerden zarar görmesi muhtemel yerlerdeki binaların sahipleri tarafından, afete maruz bulunduklarının yetkili kuruluşlarca tebliği tarihinden itibaren en geç beş yıl içinde, kamu kuruluşlarınca gösterilen yerlerde yapılan inşaat,

g) Ruhsatı yenilenen inşaatlar. 

(2) Birinci fıkranın (e) ve (f) bentlerinde belirtilen hallerde, kamu kuruluşlarınca ilgili kanunlarına göre hak sahiplerine teslim edilmek üzere yapılan binaların inşaatları da bu istisnadan faydalandırılır. Şu kadar ki, bu bentlerde yer alan istisnadan faydalanacak mükellefler, Bayındırlık ve İskan Bakanlığından veya valiliklerden afete uğradıklarına veya afete maruz bulunduklarına dair alacakları bir belgeyi yetkili idareye ibraz etmeye mecburdur.

 

Matrah ve tarife

MADDE 48- (1) İnşaat Harcının matrahı, konut veya işyerinin inşaat alanıdır.

 

(2) Konut inşaatlarında özel garaj ve özel depo gibi müştemilat inşaat alanına dahil; çatı, sığınak, merdiven kovası, asansör boşluğu, garaj, depo, kömürlük, kalorifer ve kapıcı dairesi gibi ortak yerlerden gelen paylar ise hariçtir.

 

(3) İşyeri inşaatlarında, müştemilat ve ortak yerlerin tümü inşaat alanına dahildir.

 

(4) İnşaat Harcı aşağıdaki tarifeye göre alınır:

 

 

İnşaatın cinsi

m2 başına

(YTL)

a) Konut inşaat alanı

 

1) 100 metrekareye kadar (100 metrekare dahil)

0,5

2) 101 - 120 m2

1

3) 121 - 150 m2

1,5

4) 151 - 200 m2

2

5) 201 metrekare ve üstü

3

b) İşyeri inşaat alanı

 

1) 25 metrekareye kadar (25 metrekare dahil)

2

2) 26 – 50 m2

3

3) 51 – 100 m2

4

4) 101-200 m2

5

5) 201 metrekare ve üstü

6

c) Yer altı ve yer üstüne döşenecek boru ve kablonun her bir metresi için

 

2

 

Harcın ödenmesi

MADDE 49- (1) İnşaat Harcı, ruhsatın alınmasından önce yetkili idareye ödenir.

 

(2) İnşaat ruhsatının, yetkili idare tarafından veya yargı kararıyla kısmen veya tamamen iptal edilmesi halinde, daha önce ödenmiş olan harçta gerekli düzeltme ve iade yapılır.

 

(3) 46 ncı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen ek harç, işyerine dönüştürülen konut ilk defa işyeri olarak inşa edilmiş gibi harç işlemine tabi tutulduktan sonra bulunacak miktardan, konutun yürürlükteki tarifeye göre yeniden hesaplanacak harç miktarı düşülmek suretiyle tespit edilir.

 

(4) Binalara ilave yapılması halinde, ilaveden sonraki yüzölçümüne göre binanın tabi olduğu tarife esas alınır ve harç, ilave edilen kısmın yüzölçümü üzerinden hesaplanır.

 

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcı

 

Harcın konusu ve mükellefi

MADDE 50- (1) Binalara yapı kullanma izni verilmesi ve arsa veya arazi üzerine inşa edilecek bina ve sair tesisler nedeniyle tapuda yapılacak cins değişikliği işlemi Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcına tabidir.

 

(2) Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcının mükellefi, yapı kullanma iznini ve cins değişikliği işlemini talep eden gerçek ve tüzel kişilerdir.

 

İstisna ve muafiyetler

MADDE 51- (1) Aşağıda belirtilen yapı ve tesislerden Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcı alınmaz:

a) Mevzuata göre inşaat ruhsatı alma zorunluluğu bulunmayan yapı ve tesisler, Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun hükümleri uyarınca yapılan yapı ve tesisler ile sera, ahır, samanlık, kümes, hayvan barınağı ve yemlik gibi yapı ve tesisler,

b) Organize sanayi bölgeleri ile sanayi ve küçük sanayi sitelerinde yapılan yapı ve tesisler,

c) Yetkili idarelerin kendilerine ait her türlü yapı ve tesisler,

ç) Dini hizmetlerin ifasına mahsus ve umuma açık bulunan ibadethaneler ile bunların müştemilatı.

 

(2) Aşağıda belirtilen yapı ve tesislerden Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcı yüzde 50 indirimli olarak alınır:

a) Karşılık gözetmeksizin Devlete veya yetkili idareye devredilmek şartıyla inşa edilen okul, öğrenci yurdu, spor tesisi, sağlık tesisi ve huzurevi,

b) Deprem, yangın, su baskını, kaya düşmesi, yer kayması, çığ ve benzeri sebeplerle binaları kullanılmaz hale gelen kişiler tarafından, afetin meydana geldiği tarihten itibaren en geç beş yıl içinde, afetin meydana geldiği alanlarda veya kamu kuruluşlarınca gösterilen yerlerde inşa edilen binalar,

c) Deprem, yangın, su baskını, kaya düşmesi, yer kayması, çığ ve benzeri afetlerden zarar görmesi muhtemel yerlerdeki binaların sahipleri tarafından, afete maruz bulunduklarının yetkili kuruluşlarca tebliği tarihinden itibaren en geç beş yıl içinde kamu kuruluşlarınca gösterilen yerlerde inşa edilen binalar.

 

(3) İkinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen hallerde, kamu kuruluşlarınca ilgili kanunlarına göre hak sahiplerine teslim edilmek üzere inşa olunan binalar da bu istisnadan faydalandırılır. Şu kadar ki, bu bentlerde yer alan istisnadan faydalanacak mükellefler, Bayındırlık ve İskan Bakanlığından veya valiliklerden afete uğradıklarına veya afete maruz bulunduklarına dair alacakları bir belgeyi yetkili idareye ibraz etmeye mecburdur.

 

Matrah ve oran

MADDE 52- (1) Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcının matrahı, yapı kullanma izninin verildiği tarihteki Emlak Vergisi değeridir.

 

(2) Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcının oranı, Emlak Vergisi değerinin binde 17’sidir.

 

Harcın ödenmesi

MADDE 53- (1) Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcı, yapı kullanma izni başvurusu sırasında ödenir.

 

(2) Yetkili idare, taşınmazın cins değişikliği işlemi için gerekli belgeleri, bu işlemin yapıldığı tarihi izleyen onbeş gün içinde ilgili tapu dairesine ve taşınmaz sahibine gönderir. Tapu dairesi, yetkili idarenin bildirimi üzerine onbeş gün içinde bir başka başvuruya gerek kalmaksızın cins değişikliği işlemini yapar ve taşınmazın sahibine tebliğ eder.

 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İşyeri Açma İzni Harcı

 

İşyeri Açma İzni Harcı

MADDE 54- (1) Ruhsatının bu Kanunda belirtilen yetkili idareden alınıp alınmadığına bakılmaksızın bir işyerinin açılması, İşyeri Açma İzni Harcına tabidir.

 

(2) İşyeri Açma İzni Harcı, metrekare başına 1 YTL’dir ve 300 metrekareyi aşan işyerlerinin aşan kısmı için yüzde 50 indirimli olarak hesaplanır.

 

BEŞİNCİ KISIM

Harcamalara Katılma Payları

 

Yol Harcamalarına Katılma Payı

MADDE 55- (1) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler veya belediyelere bağlı müesseseler tarafından;

a) Yeni parke, beton veya asfalt yol yapılması,

b) Mevcut parke, beton veya asfalt yolların en az yüzde 40 oranında genişletilmesi,

c) Yağmur suyu kanalı yapılması,

hallerinde bu yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmayan ve bu yoldan yararlanan taşınmazların sahiplerinden Yol Harcamalarına Katılma Payı alınır.

 

(2) Yolların, kaldırımlar da dahil olmak üzere onbeş metreden fazla genişliklerine düşen giderler belediyelere ait olup katılma payına konu teşkil etmez.

 

(3) İki ve daha fazla yol kenarında bulunan taşınmazlar için, asıl cepheyi teşkil eden yola ilişkin katıma payı tam, diğer yollara ilişkin katılma payı yarım olarak hesaplanır.

 

Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı

MADDE 56- (1) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce, yeni kanalizasyon tesisi yapılması veya mevcut kanalizasyon tesislerinin kapasitelerinin artırılması halinde, bunlardan faydalanan taşınmazların sahiplerinden Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı alınır.

 

(2) İki ve daha fazla yol kenarında bulunan taşınmazlara ilişkin payın hesabında, bunların yalnız kanalizasyona bağlandıkları yola ait kanalizasyon giderleri dikkate alınır.

 

Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı

MADDE 57- (1) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce yeni içme suyu tesisleri yapılması veya mevcut şebeke tesislerinin kapasitelerinin artırılması halinde, bunlardan yararlanan taşınmazların sahiplerinden, Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır.

 

(2) İki ve daha fazla yol kenarında bulunan taşınmazlara ilişkin payın hesabında, bunların sadece suya bağlandıkları yola ait su tesislerinin giderleri dikkate alınır.

 

Payların tahakkuku ve tahsili

MADDE 58- (1) Harcamalara katılma payı, hizmet dolayısıyla yapılan harcamaların tamamı üzerinden hesaplanır. Özel Devlet yardımları, karşılıksız fon tahsisleri, bu işler için yapılacak bağış ve yardımlar ve istimlak bedelleri gider toplamından indirilir. Bu indirim yapıldıktan sonra katılma payının hesabında esas alınacak değer, yatırımın Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından tespit ve ilan edilen birim fiyatlara göre hesaplanacak tutarını aşamaz.

 

(2) Yol Harcamalarına Katılma Payı, bu hizmetin yapıldığı yollara cephesi olan; Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı ile Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı ise hizmetten faydalanan taşınmaz sahipleri arasında ve bu maddeye göre hesaplanan katılma payı toplamının ilgili taşınmazların Emlak Vergisi değerine oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir.

 

(3) Umuma açık ibadet yerlerinden katılma payı alınmaz.

 

(4) Harcamalara katılma payları, Emlak Vergisine göre tespit edilen bina vergi değerinin yüzde 2’sini, arsa ve arazi vergi değerinin yüzde 4’ünü geçemez.

 

(5) Harcamalara katılma paylarının tahakkuku, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmasından sonra yapılır.

 

 

(6) Bu maddeye göre tahakkuk ettirilen harcamalara katılma payı, mükellefin adı, soyadı, adresi ve kendisine isabet eden pay miktarını gösteren ve mahiyetlerine göre mahalle, cadde ve sokak itibarıyla düzenlenecek tahakkuk cetvellerinin bir ay süre ile belediye ilan yerlerine asılması suretiyle ilan edilir. Katılma payları tutarları mükelleflere ayrıca tebliğ edilir.

 

(7) Harcamalara katılma payı, ilan ve tebliğ edildiği ayı takip eden aybaşından itibaren iki yılda ve dört eşit taksitte ödenir. Ancak, yapılacak tebliğ ile verilecek sürede ilgilisinin harcamalara katılma payını peşin ödemeyi kabul etmesi halinde, bu pay, kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tahakkuk ettirilir ve en geç iki ay içinde ödenir. Peşin ödemelerde yüzde 15 oranında indirim uygulanır.

 

(8) İmar Kanununun 23 üncü maddesine göre önceden ödenmiş bedeller yeniden değerleme oranıyla güncellenerek mahsup edilir.

 

(9) Satış, hibe ve trampa gibi devir hallerinde, o tarihe kadar ödenmemiş taksitler devredenden ferağ sırasında peşin olarak tahsil olunur.

 

ALTINCI KISIM

Diğer Gelirler

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Aktarılacak Paylar

 

Payların hesaplanması ve oranı

MADDE 59– (1) İl özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden pay verilir. Pay, genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamından, vergi iadeleri düşüldükten sonra kalan net tutar üzerinden hesaplanır.

 

(2) Genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamının; yüzde 5’i büyükşehir belediyelerine, yüzde 1,65’i büyükşehir belediye sınırları içindeki ilçe ve ilk kademe belediyelerine, yüzde 3,20’si diğer belediyelere ve  yüzde 1,15’i il özel idarelerine ayrılır.

 

(3) Genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden İstanbul ve Kocaeli İl Özel İdarelerine gönderilecek paylardan yüzde 25’er kesinti yapılarak İller Bankası tarafından İstanbul ve Kocaeli Büyükşehir Belediyelerine gönderilir.

 

(4) Bakanlar Kurulu, ikinci fıkrada belirtilen oranları iki katına kadar artırmaya veya kanuni haddine kadar indirmeye yetkilidir.

 

Payların ayrılmasına ilişkin esaslar

MADDE 60– (1) Paylar, Maliye Bakanlığı tarafından aylık olarak hesaplanıp tahsil edilen ayı takip eden ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar belediye ve il özel idareleri hesaplarına kaydolunmak üzere İller Bankasına yatırılır. İller Bankası, payları 61 ve 62 nci maddelerde belirtilen esaslara göre ay sonuna kadar ilgili belediye ve il özel idarelerine gönderir.

 

 

 

 

İl özel idare payının tahsisine ilişkin esaslar

MADDE 61– (1) 59 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen orana göre ayrılmış bulunan il özel idare payının;

a) Yüzde 60’lık kısmı illerin nüfusuna,

b) Yüzde 10’luk kısmı illerin yüzölçümüne,

c) Yüzde 15’lik kısmı illerin kırsal alan nüfusuna,

ç) Yüzde 15’lik kısmı illerin gelişmişlik endeksine,

göre İller Bankası tarafından dağıtılır.

 

(2) Birinci fıkranın (ç) bendinde belirtilen kriter için Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından sağlanan en son veriler esas alınır. Bu endeksin kullanımında iller gelişmişlik katsayılarına göre en az gelişmiş ilden en çok gelişmiş ile doğru ve eşit sayıda ili içeren beş gruba ayrılır. İllerin eşit sayıda beş gruba ayrılmasında eşitliği bozan il son gruba ilave edilir. Birinci fıkranın (ç) bendine göre belirlenen miktarın yüzde 23’ü birinci gruba, yüzde 21’i ikinci gruba, yüzde 20’si üçüncü gruba, yüzde 19’u dördüncü gruba ve yüzde 17’si beşinci gruba tahsis edilir. Bu tahsisat, her grup içerisinde, gruba giren illerin nüfuslarına göre dağıtılır.

 

Belediye paylarının tahsisine ilişkin esaslar

MADDE 62– (1) 59 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen orana göre ayrılmış bulunan belediye payının;

a) Yüzde 75’lik kısmı belediyelerin nüfusuna,

b) Yüzde 15’lik kısmı ilçelerin gelişmişlik endeksine,

c) Yüzde 10’luk kısmı performans sonuçlarına,

göre İller Bankası tarafından dağıtılır.

 

(2) Birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen kriter için Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından sağlanan en son veriler esas alınır. Bu endeksin kullanımında ilçeler gelişmişlik katsayılarına göre en az gelişmiş ilçeden en çok gelişmiş ilçeye doğru ve eşit sayıda ilçeyi içeren beş gruba ayrılır. Eşitliği bozan ilçe son gruba ilave edilir. Belde belediyelerine bağlı bulundukları ilçenin endeks değeri uygulanır. Birinci fıkranın (b) bendine göre belirlenen miktarın yüzde 23’ü birinci gruba, yüzde 21’i ikinci gruba, yüzde 20’si üçüncü gruba, yüzde 19’u dördüncü gruba ve yüzde 17’si beşinci gruba tahsis edilir. Bu tahsisat, her grup içerisinde, gruba giren belediyelerin nüfuslarına göre dağıtılır.

 

(3) Birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen kriter için İçişleri Bakanlığı tarafından Resmi Gazetede yayımlanan belediyelerin performans sonuçları esas alınır. Performans sonuçlarına göre ayrılan payın dağıtılmasında belediyeler başarı durumuna göre en başarılı belediyeden en az başarılı belediyeye doğru ve eşit sayıda belediyeyi içeren beş gruba ayrılır. Eşitliği bozan belediye son gruba ilave edilir. Birinci fıkranın (c) bendine göre belirlenen miktarın yüzde 23’ü birinci gruba, yüzde 21’i ikinci gruba, yüzde 20’si üçüncü gruba, yüzde 19’u dördüncü gruba ve yüzde 17’si beşinci gruba tahsis edilir. Bu tahsisat, her grup içerisinde, gruba giren belediyelerin nüfuslarına göre dağıtılır.

 

(4) 59 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen orana göre ayrılmış bulunan büyükşehir belediye payının yüzde 44’ü nüfusu 7.499.999’dan büyük olan büyükşehir belediyelerine, yüzde 28’i nüfusu 2.500.000-7.499.999 arasında olan büyükşehir belediyelerine, yüzde 28’i ise diğer büyükşehir belediyelerine nüfus esasına göre İller Bankası tarafından dağıtılır.

 

(5) 59 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen orana göre ayrılmış bulunan büyükşehir belediye sınırları içindeki ilçe ve ilk kademe belediye payı ise bu belediyelere nüfuslarına göre İller Bankası tarafından dağıtılır.

 

Denkleştirme ödeneği

MADDE 63- (1) Kesinleşmiş en son genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamının binde biri Maliye Bakanlığı bütçesine belediyeler denkleştirme ödeneği olarak konulur. Maliye Bakanlığı, bu ödeneği, mart ve temmuz aylarında iki eşit taksit halinde dağıtılmak üzere, İller Bankası hesabına aktarır. Bu ödeneğin yüzde 60’ı nüfusu 5.000’e kadar olan belediyelere, yüzde 40’ı ise nüfusu 5.000-9.999 arasında olan belediyelere eşit şekilde dağıtılır.

 

(2) Bu Kanunda ayrılması öngörülen paylar ile birinci fıkrada belirtilen ödenek dışında, mahalli idarelere yardım amacıyla, bakanlıklar ile bağlı ve ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerine pay, fon veya özel hesap gibi adlarla başka bir ödenek konulamaz.

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

Çeşitli Kaynaklardan Ayrılan Paylar

 

Müze giriş ücretleri, madenler ve orman emvali satış payı

MADDE 64- (1) Türkiye Büyük Millet Meclisine bağlı milli saraylar ile yetkili idarelerin kendilerine ait müzeler ve ören yerleri hariç olmak üzere, gerçek ve tüzel kişiler tarafından işletilen her türlü müze giriş ücretlerinin yüzde 10’u, ören yeri giriş ücretlerinin yüzde 50’si yetkili idare payı olarak ayrılır.

 

(2) Pay olarak ayrılan miktar, tahsilatı izleyen ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar müze veya ören yerinin bulunduğu yerin yetkili idaresine ödenir.

 

(3) Birinci fıkrada belirtilen müze giriş ücretinden ayrılan yetkili idare payı ile 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun 14 üncü maddesine göre il özel idarelerine ödenen pay, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelere; büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerine ödenir. Bu pay, Devlet hakkının Hazineye ödenmesi sırasında işletme tarafından ilgili belediyeye ödenir.

 

(4) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununa göre ayrılan paylar hariç olmak üzere, Devlet ormanlarından istihsal edilen her türlü asli ve tali orman ürünlerinin orman işletmelerince satışından elde edilecek bedelin yüzde 5’i, satış bedelinin tahsilini izleyen ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar ilgili idare tarafından, istihsalin yapıldığı yer il özel idaresine ödenir.

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Ücretler

 

Ücrete tabi işler

MADDE 65- (1) Yetkili idareler, ilgililerin isteğine bağlı olarak yapacakları her türlü hizmet için kendi meclisleri tarafından kabul edilecek tarifeye göre ücret almaya yetkilidir. Yetkili idarelere tekel olarak verilmiş işler, özel hükümlerine tabidir.

 

 

(2) Belediyeler atık su arıtma tesisini kurmuş olmak kaydıyla atık su ücreti alabilir.

 

(3) Ücret tarifelerinin belirlenmesinde, hizmetin maliyeti ve verimlilik ilkeleri esas alınır. Hizmet maliyetinin hesaplanmasında, yönetim, işletme, yenileme ve amortisman giderleri gözönünde bulundurulur.

 

(4) Bu Kanuna göre vergi, harç ve katılma payı konusu olan iş ve hizmetler için, yetkili idareler tarafından vergi, harç ve katılma payı dışında her ne ad altında olursa olsun başka bir bedel alınamaz.

 

YEDİNCİ KISIM

Çeşitli Hükümler

 

Tarifelerin tespiti

MADDE 66- (1) İçişleri Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının görüşünü alarak illeri ve belediyeleri, nüfusları ile ekonomik ve sosyal gelişmişlik durumlarına göre beş gruba ayırır. Gruplandırma Resmi Gazetede ilan edilir ve beş yılda bir yenilenir.

 

(2) Çevre Temizlik Vergisi hariç olmak üzere, bu Kanunda düzenlenen vergi ve harçlara ilişkin maktu miktarlar; iller ve belediyelerden birinci gruba girenler için yüzde 100, ikinci gruba girenler için yüzde 85, üçüncü gruba girenler için yüzde 70, dördüncü gruba girenler için yüzde 55 ve beşinci gruba girenler için yüzde 40 oranında uygulanır.

 

(3) Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki yerler ile bu sınırlar dışındaki alanlar, mahallin ekonomik ve sosyal gelişmişlik durumu dikkate alınarak, ilgisine göre belediye meclisleri veya il genel meclisleri tarafından üç dereceye ayrılır. İkinci fıkra uyarınca il özel idaresi ve belediyenin içinde bulunduğu grup için hesaplanan tutar, birinci dereceye giren alanlarda yüzde 100, ikinci dereceye giren alanlarda yüzde 60, üçüncü dereceye giren alanlarda yüzde 30 olarak uygulanır.

 

(4) Yeni kuruşun tama ulaşmayan kesiri dikkate alınmaz.

 

Nüfus miktarı

MADDE 67- (1) Bu Kanun uyarınca belediye ve il özel idarelerinin gruplandırılması ile bu idarelere genel bütçe vergi gelirlerinden aktarılacak payların belirlenmesinde, Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığınca her yıl için bildirilen nüfus esas alınır.

 

(2) Belediye Kanunu ve Büyükşehir Belediyesi Kanunu hükümlerine göre birleşme, katılma ve tüzel kişiliğin sona ermesi hallerinde meydana gelecek nüfus değişiklikleri birleşme, katılma ve tüzel kişiliğin sona ermesine ilişkin işlemin yürürlüğe girmesinden sonra geçerli olmak üzere İçişleri Bakanlığı tarafından Türkiye İstatistik Kurumuna ve İller Bankasına bildirilir.

 

Yeniden değerleme oranının uygulanması

MADDE 68- (1) Bu Kanunda belirtilen maktu parasal tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanununa göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır.

 

Harçlara ilişkin müeyyideler

MADDE 69- (1) Alınması gerekli harçları tamamen tahsil etmeden iş gören görevliler, harcın ödenmesinden mükellef ile birlikte müteselsilen sorumludur.

 

Diplomatik muafiyetler

MADDE 70- (1) Yabancı devletlerin, fahri olanlar hariç Türkiye'de bulunan elçi, konsolos ve maslahatgüzarları ile yabancı bir devletin uyruğunda bulunan elçilik ve konsolosluk memurları, karşılıklı olmak şartıyla bu Kanun hükümlerinden muaftır.

 

(2) Bakanlar Kurulunca tespit edilen uluslararası kuruluşlar ile bu kuruluşların yabancı bir devletin uyruğundaki memurları ve anlaşmalar gereğince diplomatik muafiyet tanınan personel de bu Kanun hükümlerinden muaftır.

 

Usul hükümleri

MADDE 71- (1) Bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Vergi Usul Kanunu ile 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.

 

(2) Bu Kanununun uygulanması ile ilgili olarak Vergi Usul Kanununda belirtilen vergi inceleme yetkisi hariç olmak üzere;

a) Yetkili idarenin gelirlerinin tahsilinden sorumlu birim amiri, gelir biriminin bulunmadığı yetkili idarelerde mali hizmetler birim amiri, vergi dairesi müdürü sıfat ve yetkisini haizdir.

b) Vergi Usul Kanununda, mahallin en büyük mal memuruna verilmiş görev ve yetkiler, il özel idaresinde vali, belediyede belediye başkanı tarafından kullanılır.

 

(3) Maliye Bakanlığı, İçişleri Bakanlığının olumlu görüşünü alarak, bu Kanunda düzenlenen vergi, harç ve harcamalara katılma paylarına ilişkin olarak bildirim verme yükümlülüğü getirmeye; beyanname, bildirim ve diğer basılı kağıtların şekil ve muhtevası ile bunlara ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

 

(4) Bu Kanunda öngörülen vergi ve harçların hesaplanmasında, diğer vergi ve harçlar matraha dahil edilmez.

 

Kesinti yapılması

MADDE 72- (1) Mahalli idarelere, genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından ayrılacak paylar ile bu Kanunda ve diğer Kanunlarda bu idarelere verilmesi öngörülen paylar vergi hükmündedir.

 

(2) Mahalli idareler ile bu idarelere bağlı kuruluşların, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip edilen Devlete olan borçları, 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında tanımlanan Hazine alacağı niteliğindeki borçları, İller Bankasına olan borçları ile sosyal güvenlik kuruluşlarına olan borçlarına karşılık, bu idareler adına her ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak tutarın yüzde 40’ını geçmemek üzere, alacaklı idarelerin talebi üzerine, İller Bankası tarafından kesinti yapılarak alacaklı idarelere ödenir.

 

 

 

(3) İl özel idareleri ve belediyeler tarafından tahsil edilen katma değer vergisi ile bu vergiye bağlı vergi cezaları ve fer’ileri, Maliye Bakanlığının talebi üzerine ikinci fıkraya göre yapılacak kesinti oranına bağlı olmaksızın, bu idareler adına her ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paydan İller Bankası tarafından kesilerek Maliye Bakanlığı hesabına aktarılır.

 

(4) Yapılacak kesintilerin oranlarını alacakların nev'ine göre ayrı ayrı veya topluca belirlemeye, kesinti ve mahsup işlemlerine ilişkin diğer usul ve esasları tespit etmeye Hazineden sorumlu bakan yetkilidir.

 

Payların yatırılmaması

MADDE 73- (1) Belediye ve il özel idare paylarını, Kanunda belirtilen süreler içinde ilgili idarelerin hesaplarına yatırmayan sorumlular hakkında beş maaş tutarı kadar aylıktan kesme cezası uygulanır.

 

(2) İller Bankası ve Maliye Bakanlığı yetkilileri hakkında birinci fıkra uyarınca yapılacak işlemler bağlı bulundukları bakanlıklarca yürütülür.

 

Yönetmelikle tespit olunacak hususlar

MADDE 74- (1) Bu Kanunda öngörülen harç, harcamalara katılma payı ve ücretlerin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ilgili bakanlıkların görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığınca düzenlenecek yönetmelikle belirlenir.

 

Değiştirilen ve eklenen hükümler

MADDE 75- (1) a) 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 65 inci maddesi,

“MADDE 65- Tapu sicilinde kayıtlı arsa ve arazi üzerinde yeniden inşa edilecek bina ve sair tesislerin tescili hariç olmak üzere her nevi cins ve vasıf değişikliklerinde tashih harcı alınır.” şeklinde değiştirilmiş,

b) 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki sekizinci fıkra ile aynı Kanuna geçici 4 üncü madde eklenmiş,

“(3) İdari para cezası, Devlet Hazinesine ödenir. Ancak, il özel idareleri ve belediyeler tarafından verilen idari para cezaları bu idarelerce tahsil edilerek bütçelerine gelir kaydedilir. Kişinin ekonomik durumunun müsait olmaması halinde idarî para cezasının, ilk taksidinin peşin ödenmesi şartıyla, bir yıl içinde ve dört eşit taksit halinde ödenmesine karar verilebilir. Taksitlerin zamanında ve tam olarak ödenmemesi halinde idarî para cezasının kalan kısmının tamamı tahsil edilir.

(4) Kesinleşen karar, derhal tahsil için ilgili saymanlığa gönderilir. İdarî para cezası, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Tahsil edilen idari para cezasının yüzde yirmilik kısmı idari yaptırım kararını veren ve genel bütçeye dahil olmayan kamu kurum ve kuruluşlarına Maliye Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde aktarılır.”

 

“(8) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından tahsil edilen idari para cezalarına ilişkin tutarlar, tahsil edildikleri ayı takip eden ayın yedinci günü akşamına kadar Hazine hesaplarına aktarılır. Süresinde aktarılmayan tutarlar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre gecikme zammı ile birlikte ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından tahsil edilir.”

 

“GEÇİCİ MADDE 4– Bu Kanun kapsamına giren idari para cezalarından, 1/6/2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen sürede ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca tahsil edilen idari para cezaları, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki mevzuat hükümlerine göre irat kaydedilir.”

 

c) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 72 nci maddesinin ikinci fıkrasının sonuna, “Belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerdeki arsalara ait asgari ölçüde birim değer tespitinde Takdir Komisyonu vali veya tevkil edeceği memurun başkanlığında il özel idaresinin iki memuru ile tapu sicil müdürü veya tevkil edeceği bir memur ve ticaret odasınca seçilmiş bir üye ile ilgili mahalle ve köyün muhtarından kurulur.” cümlesi eklenmiş,

 

ç) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 24 üncü maddesinin ikinci fıkrasına “İl özel idareleri ve belediyeler tarafından tatbik edilen idari para cezaları bu idarelerin saymanlığına yatırılır.” cümlesi eklenmiştir.

 

Yürürlükten kaldırılan hükümler

MADDE 76- (1) a) 13/7/1956 tarihli ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 39 uncu maddesinin beşinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 40 ıncı maddesinin beşinci fıkrasının ikinci cümlesi,

b) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasının ikinci paragrafı,

c) 15/7/1963 tarihli ve 277 sayılı 5237 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile Diğer Kanunlarla, Belediyelere Verilen Payların Belediye Vergi ve Resimleri Hükmünde Olduğuna Dair Kanun,

ç) 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 59 uncu maddesinin (h) ve (i) bentleri, mükerrer 69 uncu maddesinin son fıkrası, aynı Kanunun eki (4) sayılı tarifenin “I- Tapu İşlemleri” bölümünün (13) numaralı bendinin (a) alt bendi ile bu tarifenin sonuna 4/12/1985 tarihli ve 3239 sayılı Kanunun 96/B maddesi ile eklenen hüküm,

d) 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu,

e) 2/2/1981 tarihli ve 2380 sayılı Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun,

f) 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu,

g) 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 13 üncü maddesinin (c) bendi,

ğ) 6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin (1) numaralı fıkrası,

h) 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (e) ve (g) bentleri ile ikinci fıkrası,

ı) 14/7/2004 tarihli ve 5224 sayılı Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi ve Sınıflandırılması ile Desteklenmesi Hakkında Kanunun 11 inci maddesinin (b) bendi,

yürürlükten kaldırılmıştır.

 

(2) Diğer mevzuatta, 277 sayılı 5237 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile Diğer Kanunlarla, Belediyelere Verilen Payların Belediye Vergi ve Resimleri Hükmünde Olduğuna Dair Kanun, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, 2380 sayılı Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır.

 

 

 

 

 

 

SEKİZİNCİ KISIM

Geçici ve Son Hükümler

 

GEÇİCİ MADDE 1- (1) 13/1/2005 tarihli ve 5286 sayılı Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Kaldırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca kaldırılan Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün taşra teşkilatı için 2005 Mali Yılı Bütçe Kanununda personel ve cari giderlere ayrılan ödenekler kadar ödenek, personel sayısındaki değişimler dikkate alınarak beş yıl süreyle Maliye Bakanlığı bütçesine konulur. Bu ödenek Bakanlık tarafından 5286 sayılı Kanunda belirtilen ilgili il özel idareleri ile büyükşehir belediyelerine aktarılır.

 

(2) Bakanlar Kurulu, birinci fıkrada öngörülen süreyi beş yıla kadar uzatabilir.

 

(3) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, İçişleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı tarafından birlikte belirlenir.

 

GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki dönemlere ilişkin belediye gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsilinde 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu hükümleri uygulanır.

 

GEÇİCİ MADDE 3- (1) 31/12/2007 tarihini geçmemek üzere 40 ıncı maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen tespitler yapılıncaya kadar, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait Çevre Temizlik Vergisinin tarh ve tahakkukunda, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa göre çıkarılmış Bakanlar Kurulu Kararı ve belediyelerce alınmış kararların uygulanmasına devam edilir.

 

(2) Bu Kanuna göre çıkarılması gereken yönetmelikler, Bakanlar Kurulu kararları ve diğer düzenleyici işlemler bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde yayımlanır.

 

(3) 66 ncı maddeye göre tespit edilmesi gereken belediye grupları belirleninceye kadar mevcut belediye grupları esas alınır.

 

GEÇİCİ MADDE 4- (1) Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki dönemlere ilişkin Emlak Vergisinin tarh, tahakkuk ve tahsilinde 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu hükümleri uygulanır. Bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu gereğince tanınan geçici muafiyetler, aynı Kanunda öngörülen süre ve şekilde devam eder.

 

GEÇİCİ MADDE 5- (1) 59 uncu maddenin birinci fıkrası gereğince ayrılan ve 62 nci maddesinin birinci fıkrasına göre dağıtılacak belediye payı 1/1/2009 tarihine kadar;

a) Yüzde 85’lik kısmı belediyelerin nüfusuna,

b) Yüzde 15’lik kısmı ise ilçelerin gelişmişlik endeksine,

göre dağıtılır.

 

GEÇİCİ MADDE 6- (1) Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce inşaatı tamamlanmış, yapı kullanma izni alınmamış, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (4) sayılı tarifenin “I- Tapu İşlemleri” bölümünün (13) numaralı bendinin (a) alt bendine göre tapu harcı ödenmemiş ve tapuya tescil edilmemiş bina ve tesisler hakkında, ödenmesi gereken harçlar bakımından bu Kanun hükümleri uygulanır.

 

(2) Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapı kullanma izni alınmış olmakla birlikte, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (4) sayılı tarifenin “I- Tapu İşlemleri” bölümünün (13) numaralı bendinin (a) alt bendine göre tapu harcı ödenmemiş ve tapuya tescil edilmemiş bina ve tesisler hakkında, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde yetkili idareye başvurulması halinde, bu Kanunda düzenlenen Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcı, ceza ve gecikme faizi uygulanmaksızın yüzde 50 oranında indirimli olarak tahakkuk ettirilir.

 

(3) Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapı kullanma izni alınmış ve Harçlar Kanununa bağlı (4) sayılı tarifenin “I- Tapu İşlemleri” bölümünün (13) numaralı bendinin (a) alt bendine göre tapu harcı ödenmiş olmakla birlikte tescil işlemi sonuçlandırılmamış bina ve tesislerin, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde ilgili tapu müdürlüğüne başvurulması halinde başkaca bir harç alınmaksızın doğrudan tescil işlemi yapılır. Başvuru bir yıl içinde yapılmadığı takdirde, söz konusu yapı ve tesislerin tescilinde alınacak Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcı, bu Kanuna göre hesaplanır ve daha önce ödenmiş olan harç mahsup edildikten sonra tahsil edilir.

 

GEÇİCİ MADDE 7- (1) Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden her bir belediyeye ayrılan pay miktarındaki artış, 72 nci maddeye göre yapılacak kesintilerden sonra bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla halen ödenmesi gereken borcu bulunan belediyelere gönderilmeksizin bu borçları bitinceye kadar alacaklı kamu idarelerine ödenir.

 

(2) Birinci fıkra, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu ile Büyükşehir Belediyesi Kanununun uzlaşma hükümleri çerçevesinde ödeme takvimine bağlanmış borçlar için uygulanmaz.

 

GEÇİCİ MADDE 8- (1) İl özel idareleri, büyükşehir belediyeleri, büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediyeleri ile diğer belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden, bu Kanun hükümlerine göre ayrılacak aylık pay miktarı, 2005 yılında tahakkuk eden aylık miktardan az veya bu miktarın iki katından fazla olamaz. Az veya fazla olan miktarlar her bir mahalli idare pay grubu içinde denkleştirilir.

 

(2) Birinci fıkraya göre tahakkuk ettirilen pay miktarlarının dağıtımı sonucu artan miktar, il özel idareleri, büyükşehir belediyeleri, büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediyeleri ile diğer belediyeler için ayrı ayrı olmak üzere hesapta toplanır. Bu miktarlar izleyen yılın şubat ayında genel bütçe vergi gelirlerinden bu idareler için ayrılan paya ilave edilir.

 

(3) Bu maddeye göre tahakkuk ettirilecek aylık pay miktarının hesabında, ilgili il özel idaresi ve belediyelerin borçlarına karşılık yapılması gereken kesintiler dikkate alınmaz.

 

(4) Bu maddenin uygulanmasına iki yıl süreyle devam edilir. Bakanlar Kurulu bu süreyi iki katına kadar uzatabilir.

 

GEÇİCİ MADDE 9- (1) Bu Kanun uyarınca belediye ve il özel idarelerinin gruplandırılması ile bu idarelere genel bütçe vergi gelirlerinden aktarılacak payların belirlenmesinde, 1/1/2009 tarihine kadar en son yapılan genel nüfus sayımı sonuçlarında yer alan nüfus esas alınır.

 

GEÇİCİ MADDE 10- (1) Bu Kanunun 59 uncu maddesine göre il özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak payların hesabında, genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamına 6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı listedeki mallardan tahsil edilen vergi gelirlerinin 2007 yılında yüzde 50’si dahil edilir.

 

Yürürlük

MADDE 77- (1) Bu Kanun 1/1/2007 tarihinde yürürlüğe girer.

 

Yürütme

MADDE 78- (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.


GENEL GEREKÇE

 

Kamu hizmetlerinin devletin yanında diğer kamu tüzel kişileri eliyle de yerine getirilmesi bütün dünyada kabul gören yaygın bir uygulamadır. Genellikle özerklik temelinde ve yerinden yönetim ilkesine göre örgütlenen bu kuruluşların başında mahalli idareler gelmektedir. Mahalli idareler diğer yerinden yönetim kuruluşlarından farklı olarak belli bir coğrafi alanda yerel kamu hizmetleri sunumunda genel yetkili kuruluşlar durumundadır. Böyle bir örgütlenme kamu hizmetlerinin özellikleri bakımından ulusal düzeyde yürütülenler ve yerel düzeyde yürütülenler şeklinde bir ayırıma dayandığının kabulünü de beraberinde getirmektedir. İnsanların bir arada yaşamalarından kaynaklanan ortak ihtiyaçların giderilmesini amaçlayan, fayda ve zararları genelde bu alan dışına taşmayan ve yerel ölçekte üretilmesi mümkün olan hizmetler mahalli müşterek hizmetler olarak kabul edilmektedir. Gerek Anayasanın, gerekse Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartının mahalli idarelerin görevleri olarak belirttikleri hizmetler bu tür mahalli müşterek hizmetlerdir.

 

Böyle bir durum, mahalli idareleri ekonomik yönden açıklayan yaklaşımlar için de uygun düşmektedir. Buna göre, hizmetin faydasının yayıldığı alan ile bu hizmeti yapmakla görevli olan kamu kuruluşunun sorumluluk alanının büyüklüğü birbirine eşit olduğu takdirde, hizmet üretiminde etkinlik sağlanmış olacaktır. Bu etkinlik küçük birimlerde taleplerin daha iyi karşılanma imkanından dolayı hizmet sunumu bakımından da geçerlidir. Dolayısıyla mahalli idarelerin kamu hizmetlerinin etkin sunulmasında ve refahın artırılmasında önemli rolleri bulunmaktadır.

 

Bu noktada ortaya çıkan konu, merkezi ve mahalli idareler arasındaki ilişkilerin nasıl düzenlendiğidir. Çünkü merkezi idare ile mahalli idareler arasındaki görev ve hizmet bölüşümü ulusal gelir kaynaklarından bu idarelerin alacakları payları da belirleyecektir. Milli gelirden mahalli idarelerin alacağı pay, bunlardan ne beklendiği sorusuna verilecek cevapla doğrudan ilişkilidir. Bu cevap aynı zamanda ülkedeki mahalli idare özerkliğinin derecesi hakkında da bir fikir vermektedir. Mahalli idarelerin milli gelirden aldıkları pay, öz gelirlerinin toplam gelirlerine oranı ve yerel harcamaların toplam kamu harcamaları içindeki payı gibi ölçütler mahalli idare özerkliği ile doğru orantılıdır.

 

Ülkemizde mahalli idareler maliyesine ilişkin hususlar bu idarelerin kuruluş ve görev kanunlarının yanında ayrı kanunlarla da düzenlenmiş bulunmaktadır.

 

İl özel idareleri ve belediyelerin teşkilat, görev ve yetkilerini düzenleyen mevzuatın değişme sürecine bakıldığında bu idarelerin gelirlerine ilişkin kanunların daha sık değiştiği görülmektedir. Belediyelerin gelirlerine ilişkin ilk temel düzenleme 1914 yılında Rüsumu Belediye Kanunu ile yapılmış, daha sonra 1924 yılında çıkarılan 423 sayılı Belediye Vergi ve Resimleri Kanunuyla mali yapı yeniden düzenlenmiştir. 1948 yılında kabul edilen 5237 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ise 1981 yılında çıkarılan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunuyla yürürlükten kaldırılmıştır. 2464 sayılı Kanunla kapsamlı bir düzenleme getirilmiş, ancak, maktu olarak düzenlen vergi ve harçlar, zaman içinde yüksek enflasyon nedeniyle gelir kaynağı olma özelliğini yitirmiştir. İlk defa 4/12/1985 tarihli ve 3239 sayılı Kanunla maktu vergi ve harç miktarları beş katına çıkarılmış; 3/5/1992 tarihli ve 92/3278 sayılı Kararname ile de on katına çıkarılmıştır. Son olarak da 30/12/2004 tarihli ve 5281 sayılı Kanunla günün şartlarına uygun olarak yeniden düzenlenmiştir.

 

İl özel idarelerinde ise yürüttükleri mahalli hizmetlerle ilgili kendi öz gelirlerini sağlama imkanı veren bir düzenleme yok gibidir. İl özel idarelerinin öz gelirleri, 2005 yılına kadar yürürlükte bulunan 1913 tarihli İl Özel İdaresi Kanununda sayılan birkaç kalem gelire ilave olarak değişik kanunlarda öngörülen iskele resmi, taş ocağı, maden suyu ve işletme ruhsatlarından elde edilen gelirler ile çeltik geliri ve varsa il içindeki maden işletmelerinden pay ayrılmasına ilişkin kısmi düzenlemelerden oluşmaktadır.

 

Belediye ve il özel idarelerine gelir sağlayan diğer iki önemli yasal düzenleme 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu ile 2380 sayılı Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanundur. Ancak, Emlak Vergisi Kanununda 2004 yılında yapılan değişiklik ile bu vergiden il özel idareleri ve büyükşehir belediyelerine ayrılan paylar kaldırılmıştır.

 

Mahalli idarelerin gelirlerinin gayri safi millî hasıla (GSMH) içindeki payı 1980 yılında yüzde 1.63’ den 2000 yılında yüzde 4.76’ ya çıkmıştır. Bu durum mahalli idarelerin ülke ekonomisi içinde giderek artan bir önem kazandığını göstermektedir. Bu payın yüzde 4.41’lik bölümü belediyelere ait olup belediyelerin gelirleri mahalli idare gelirlerinin toplam büyüklüğünün yüzde 92’sini oluşturmaktadır. Geriye kalanın yüzde 0.29’u il özel idarelerine, yüzde 0.06’sı ise köylere ait kısmıdır. Mahalli idarelerin GSMH içindeki payına harcamalar yönünden bakıldığında rakamın büyüdüğü ve 2000 yılı için bu oranın yüzde 4.9 olduğu görülmektedir. Ancak bir karşılaştırma yapmak için diğer ülkelerdeki örneklerine baktığımızda ülkemiz mahalli idarelerine ilişkin oranların çok düşük olduğu görülmektedir. Bazı ülkelerde mahalli idarelerin GSMH ve milli bütçe içindeki paylarının sırasıyla 1995 yılı için Almanya’da yüzde 10 ve yüzde 16.7; Danimarka’da yüzde 19 ve yüzde 31.3; Arnavutluk’ta yüzde 7 ve yüzde 25.4; Belçika’da yüzde 7.4 ve yüzde 11.2; Fransa’da yüzde 9.2 ve yüzde 19; İspanya’da 1994 yılı için yüzde 4.9 ve yüzde 12 iken aynı döneme yakın bir tarih olan 1992 yılı için Türkiye’de yüzde 2.4 ve yüzde 12.3’tür. Bu karşılaştırmadan Türkiye’deki mahalli idarelerin, gelişmiş ülkeler hariç tutulsa da benzer gelir düzeyine sahip ülkelere göre bile GSMH veya toplam kamu harcamaları içinde küçük bir paya sahip oldukları görülmektedir. Mahalli idarelerin ülke ekonomisi içindeki sahip oldukları pay, bu idarelerin gelişmişliklerinin de bir ölçüsüdür.

 

Mahalli idare gelirleri, öz gelirler ve merkezi bütçeden yapılan transferler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Son yıllarda özellikle belediyeler için gittikçe önem kazanan bir finansman kaynağı olan borçlanmayı da ayrıca dikkate almak gerekir. Öz gelirler mahalli idareler arasında büyük bir farklılık göstermektedir. İl özel idarelerinde öz gelirler taşocakları ruhsat harcı, iskele resmi, çeltik geliri, maden işletme payı ve imar para cezalarından oluşmaktadır. Özel idare gelirlerinin yaklaşık yüzde 14.6’sı öz gelirlerden oluşmakta, geriye kalan kısım ise merkezi idareden yapılan transferlerden meydana gelmektedir. Özel idare öz gelirlerinin yüzde 10.8’inin özel idare mallarından elde edilen gelirlerden oluştuğu dikkate alındığında, diğer öz gelir kaynaklarının yetersiz kaldığı ve bu idarelerin mali yönden yüksek oranda merkezi idareye bağımlı olduğu ortaya çıkmaktadır.

 

Mahalli idareler içinde öz gelirleri en kapsamlı biçimde düzenlenmiş olanlar belediyelerdir. Bu durum belediyelerin yerel kamu hizmetlerinin sunumunda sahip oldukları payın bir sonucudur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu belediyelerin öz gelirlerini vergiler, harçlar, harcamalara katılma payları ve ücretler olarak dört ana grupta düzenlemiştir. Aynı durum büyükşehir belediyeleri için de geçerlidir.

 

2464 sayılı Kanunda belediyeler için altı adet vergi ve onüç adet harç öngörülmüştür. Vergi ve harçlardan maktu olarak düzenlenenler için alt ve üst limitler konulmuş, bu limitler arasında miktar tespit etme yetkisi; vergilerde belediye meclisine, harçlarda ise Bakanlar Kuruluna verilmiştir.

 

Vergiler herhangi bir hizmetle bağlı olmaksızın, harçlar ise belediyelerin sunduğu hizmetlerin karşılığı olarak kanunla düzenlenen gelir kaynaklarıdır. Belediyelerin bir diğer gelir kaynağı ise harcamalara katılma paylarıdır. Katılma payı, temel kentsel altyapı hizmetleri olan su, kanalizasyon ve yol harcamalarının bir bölümünün bu hizmetlerden faydalananlar arasında bölüştürülmesi suretiyle elde edilen gelirlerdir. Ücretler ise ilgililerin talebine bağlı olarak yapılan hizmet ve işler karşılığında alınan bedeldir.

 

Belediyelerin, 2464 sayılı Kanunda sayılanlar dışında başka öz gelirleri de bulunmaktadır. İşletme ve teşebbüs gelirleri, ceza ve faiz gelirleri ile belediye mallarının satışından veya kiralanmasından elde edilen gelirler bunlar arasındadır.

 

Vergi, harç, katılma payı ve ücretlerden oluşan öz gelirlerin 1991-2000 döneminde toplam belediye gelirleri içindeki payı yüzde 12-19 arasında seyretmiş, ortalama olarak yüzde 15.3 olarak gerçekleşmiştir. Belediye vergileri bu dört kalem gelir içinde en yüksek paya sahip olup, 2000 yılı toplam belediye gelirlerinin yüzde 8.6’sını oluşturmuştur. Harçlar yüzde 1.4, harcamalara katılma payları yüzde 1.1, ücretler ise yüzde 2.8 olarak gerçekleşmiştir.

 

Emlak Vergisi gelirleri, vergi gelirleri içinde en yüksek orana sahiptir. Örneğin 1998 yılında yapılan kıymet takdirinden sonra aynı yıl Emlak Vergisi gelirleri, belediye vergi gelirlerinin yüzde 35’ini, toplam belediye gelirlerinin ise yüzde 3.12’sini oluşturmuştur.

 

2464 sayılı Kanunda belirtilmeyen diğer öz gelirler 1991-2000 dönemi için toplam belediye gelirlerinin ortalama olarak yüzde 18.3’ünü oluşturmuştur. Bu oran vergi, harç, katılma payı ve ücretlerden oluşan öz gelir oranından yüksektir ve belediyeler bakımından aslında olumsuz bir durumu yansıtmaktadır. Kendine ait yeterli gelir kaynakları bulunmayan belediye yönetimi, gelirini artırmak için kendi mal varlığını eritmekte veya mahalli idare fonksiyonları arasında bulunmayan alanlara yönelmektedir.

 

Öz gelirlerin yapısı belediyelerin büyüklüğüne, bulunduğu bölgeye, büyükşehir olup olmamasına veya diğer bazı özelliklerine göre değişiklik göstermektedir.

 

İl özel idareleri ve belediyelerin gelirlerinin önemli bir kısmı merkezi bütçe vergi gelirlerinden bu idarelere yapılan transferlerden oluşmaktadır. Ülkemizde merkezi idareden mahalli idarelere transfer sistemi pay ayırma yöntemine dayanmaktadır. 2380 sayılı Kanuna göre genel bütçe vergi gelirleri (GBVG) tahsilâtından belediyelere yüzde 6, il özel idarelerine yüzde 1.12 pay verilmektedir. Büyükşehir belediyeleri ise kendi sınırları içindeki GBVG tahsilâtının yüzde 5’ini almaktadır. Ayrıca, ilçe ve ilk kademe belediyelerine gönderilen payın yüzde 35’i de büyükşehir belediyelerine aktarılmaktadır.

 

Genel amaçlı ve şartsız olan bu paylardan ayrı olarak, çeşitli merkezi idare kuruluşları tarafından da mahalli idarelere şartlı veya şartsız mali yardımlar yapılmaktadır.

 

İl özel idareleri gelirlerinin yaklaşık yüzde 14.6’sının öz gelirlerden oluşmasına karşılık, yüzde 85.4’ü merkezi idare tarafından aktarılan toplam kaynaklardan oluşmaktadır. Özel idarelerin GBVG tahsilâtından aldıkları payların miktarı 1982-2000 döneminde toplam gelirlerinin ortalama olarak yüzde 22’sini oluşturmaktadır. Kalan kısım ise merkezi idare kuruluşlarına ait yatırımların o il özel idaresi eliyle yaptırılması dolayısıyla aktarılan ödeneklerden oluşmaktadır.

 

1982-2000 döneminde belediye gelirlerinin ortalama olarak yüzde 48’i, büyükşehirlerde ise yüzde 55’i GBVG tahsilâtından gönderilen paylardan oluşmuştur. Bu oranlar bazı yabancı ülkeler için İtalya (1999) yüzde 52.6, İngiltere (1998) yüzde 72.6, Belçika (1998) yüzde 18.4, Fransa (1997) yüzde 34, Hollanda (1977) yüzde 76, Danimarka (1999) yüzde 40.4, Bulgaristan (2000) yüzde 39.9, Polonya (1999) yüzde 51.3 ve İsveç (1999) yüzde 19.5’ tir. Belçika, Danimarka, Fransa, İtalya, Hollanda, İngiltere, İsveç ve İspanya’dan oluşan Avrupa Birliği üyesi ülkelerde 1999 yılı ortalaması yüzde 45.9’dur. Merkezi bütçeden yapılan yardımların mahalli idare bütçeleri içindeki payının yüksekliği yanında, dikkat çekici bir özellikte bu ülkelerin mahalli idare öz gelirleri içinde yerel vergilerin de yüksekliğidir.

 

Ülkemizde nüfus gibi tek bir ölçüte dayalı olarak gerçekleştirilen transfer sistemi basit, objektif, istikrarlı ve öngörülebilir olmasına rağmen, mahalli idare harcamaları ile ödenen vergiler arasında yeterli bağ kuramamaktadır. Belediye yönetimini, mali kaynakları ve performansı geliştirici yönde teşvik etmemekte, idareler arasında yatay ve dikey eşitliği sağlayamamaktadır. Sadece nüfus ölçütüne dayalı dağıtım sisteminde yöneticiler merkezi idare tarafından gönderilen kaynakları harcarken vergi ödeyen hemşehrilerine karşı özel bir sorumluluk hissetmemekte; hemşehrilerin de ödedikleri vergilerle belediye harcamaları arasındaki ilişkiyi kavramaları güçleşmektedir.

 

Belediyeler ve il özel idarelerinin kullandıkları kaynak miktarının artmasına paralel olarak bu idarelerin harcamalarında da önemli artışlar meydana gelmiştir. Bu idarelerin toplam harcamalarının GSMH içindeki payı 2001 yılında yüzde 4.8’e yükselmiştir.

 

Mahalli idarelerin harcamaları temelde cari harcamalar, yatırım harcamaları ve transfer harcamalarından oluşmaktadır.

 

Belediye harcamalarının 1990 yılında yüzde 51’i cari harcamalar, yüzde 31’i yatırım harcamaları ve yüzde 18’i transfer harcamalarından oluşurken, bu rakamlar 2000 yılı için sırayla yüzde 38, yüzde 31 ve yüzde 31’dir. 1990-2000 dönemi sonunda büyük bir bölümü personel giderlerinden oluşan cari harcamalarda düşüş olurken transfer harcamalarında borç ödemelerinden kaynaklanan bir artış meydana gelmiştir. Büyükşehir belediyelerinde yatırım harcamaları daha büyük paya sahip iken cari harcamalar daha düşüktür. İl özel idarelerinde ise yatırım harcamaları en yüksek paya sahiptir.

 

Belediyelerin gelir-gider dengesinde yıldan yıla farklılıklar olmakla birlikte 1990’lar boyunca ortalama olarak GSMH’nın yüzde 0.4’ü kadar bir açık verdikleri gözlenmektedir. Gelirlerin nüfustan daha hızlı arttığı ve kişi başına gelirde artış olduğu halde dönem içinde belediyelerin açıkları artmıştır. Belediyelerin gelir-gider dengesinin açık vermesinin sebepleri arasında iyi bir mali yönetim kurulamamasının yanında ekonomik ve sosyal değişimlerden kaynaklanan talep artışı da bulunmaktadır. Kentsel kamu hizmetlerine olan ihtiyaç, nüfus artışı ile doğru orantılıdır. Çeşitlenen ve artan hizmet talebi özellikle büyükşehirlerde yüksek maliyetler dolayısıyla belediye harcamalarını daha hızlı artırmaktadır.

 

Mahalli idarelerin gelirlerine ilişkin mevzuat arasında bir bütünlük bulunmadığı gibi, zaman içinde yapılan ekleme ve değişikliklerden dolayı bu kanunların kendi içlerindeki tutarlılık da kaybolmuştur. Mükerrer hükümler ve  eklenen geçici maddeler ile istisna ve muafiyetler uygulamada önemli sorun oluşturmaktadır. Sık sık yapılan değişikliklerle vergi istikrarı kaybolmuş, istisna ve muafiyetlerin genişliği vergi tabanını önemli ölçüde daraltmıştır. 2005 yılı başında 2464 sayılı Kanunda yapılan güncelleme dışında yerel vergilerin enflasyon karşısında gelir yaratma kapasitesi çok düşük kalmış ve yönetim maliyeti yükselmiştir. Bu durumu gidermek için belediyeler güçlerinin çok ötesinde borçlanma yoluna gittikleri gibi, kanuni bir temele dayanmayan kaynak oluşturma ve gelir toplama yöntemlerine başvurmuşlardır.

 

Diğer taraftan, kamu yönetiminin yeniden yapılanması çerçevesinde 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ile belediyeler ve il özel idareleri yeni bir anlayışla ele alınmış, bu idarelerin yetki, görev ve sorumluluklarında önemli ölçüde genişleme sağlanmıştır.

 

Yukarıda kısaca özetlenen sebeplerden dolayı il özel idareleri ve belediyeler için yeni bir gelir kanununa ihtiyaç bulunmaktadır. Bu ihtiyacı karşılamak üzere bu Kanun hazırlanmıştır.

 

Kanunla il özel idarelerinin ve belediyelerin gelirlerinin düzenlenmesinde Anayasanın 127 nci maddesindeki mahalli idarelere görevleriyle orantılı gelir sağlanır hükmü ile Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartının mali özerkliğe ilişkin ilkeleri dikkate alınmıştır. Mali özerklik mahalli idare özerkliğinin önemli bir parçasıdır ve mahalli idarelerin ayrı mal varlığına, bütçeye, gelir kaynaklarına ve bağımsız harcama yetkilerine sahip olmasını öngörür. Bu çerçevede mahalli idarelerin yerel vergi koyması, kaldırması veya merkezi idare tarafından konulan yerel vergilerin oran ve matrahlarında değişiklik yapabilmesi, bu vergileri toplayabilmesi mali özerkliğin önemli sonuçları olarak ortaya çıkmaktadır.

 

Kanun hazırlanırken vergilerin basit, uygulanabilir, ödeme gücü ilkesine, ekonomik etkinliğe ve gelir performansının yüksek olmasına dikkat edilmiştir. Ayrıca merkezi idareden yapılan transferlerin mahalli idare özerkliğini zedelemeyecek şekilde koşulsuz olması da öngörülmüştür.

 

Anayasanın 73 üncü maddesindeki vergi ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağı ve kanunda belirtilen sınırlar içinde kalmak kaydıyla miktar ve oranları belirleme yetkisinin sadece Bakanlar Kuruluna verilmesi nedeniyle, 2464 sayılı Kanundan farklı olarak bu vergilerin oran ve miktarlarını belirleme yetkisi ilgili meclislere bırakılmamış; Kanunla tek bir oran veya miktar belirlenmiştir. Ancak, maktu olarak düzenlenen vergi ve harçlar bakımından İçişleri Bakanlığı tarafından illerin ve belediyelerin beş gruba ayrılması hükme bağlanmış, ayrıca belediye sınırları içindeki alanlar ile bu yerler dışındaki alanların üç dereceye ayrılması konusunda meclislere yetki verilmiştir. Böylece maktu vergi ve harçların ödenmesinde ekonomik ve sosyal gelişmişlik bakımından hem bölgeler arasında hem de bölgelerin kendi içinde adalet sağlanmaya çalışılmıştır.

 

Kanunla, daha önce değişik kanunlarda yer alan il özel idaresi ve belediye gelirleri bir arada ve sistematik bir şekilde düzenlenmiştir. Halen 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, 2380 sayılı Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunuyla düzenlenmiş olan hususlar tek bir kanunda toplanmış ve ayrıca belediyelerde olduğu gibi il özel idareleri için de yerel gelirler öngörülmüştür. Kanunla bu idareler için öngörülen gelirler, öz gelirler ve merkezi bütçeden transferler olarak iki ana kategoride düzenlenmiştir. İl özel idareleri ve belediyelerin taşınmaz mal, faiz, ceza ve teşebbüs gelirleri gibi diğer öz gelirleri ile borçlanmaya ilişkin hükümlere yer verilmemiştir.

 

Kanunda özel idareler ve belediyeler için altı adet vergi öngörülmüştür:

·        Emlak Vergisi,

·        İlan ve Reklam Vergisi,

·        Eğlence Vergisi,

·        Elektrik ve Gaz Tüketim Vergisi,

·        Konaklama Vergisi,

·        Çevre Temizlik Vergisi.

 

Emlak Vergisi tamamen yerel bir vergi olarak düzenlenmiş ve yerel vergi sistemi içine alınmıştır. Bina, arsa ve araziden alınan bu Verginin oranı yeniden belirlenmiş, ayrıca verginin istisna ve muafiyet alanları daraltılarak vergi tabanı genişletilmiştir. Özellikle belediye altyapı yatırımlarından kaynaklanan taşınmaz değer artışları vergi değerini değiştiren sebepler arasına alınarak kısmen de olsa kent rantlarının vergilendirilmesine çalışılmıştır.

 

Mevcut Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi, Elektrik ve Gaz Tüketim Vergisi olarak değiştirilmiş, doğal gaz ve likit petrol gaz tüketimi vergi kapsamına alınarak vergi tabanında önemli bir genişleme sağlanmıştır.

 

Kanun ile yerel vergiler arasına önemli ve yeni bir vergi olan Konaklama Vergisi getirilmektedir. Konaklama Vergisi ile başta çok sayıda turist çeken yörelerde bulunan il özel idaresi ve belediyeler olmak üzere bu idarelere ek bir kaynak yaratılarak özellikle turizm bakımından önem arz eden altyapının tamamlanması için önemli katkı sağlanacaktır. Diğer taraftan vergi oranı düşük tutularak turizmi olumsuz etkilememesine dikkat edilmiştir.

 

Uygulamada gelir yaratma potansiyelini kaybetmiş olan Yangın Sigortası Vergisi ile çifte vergilendirme durumunda olan Haberleşme Vergisi kaldırılmıştır.

 

Kanunda il özel idareleri ve belediyelerin sunduğu bazı hizmetler için dört harç öngörülmüştür:

·        Geçici Kullanım Harcı,

·        İnşaat Harcı,

·        Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcı,

·        İşyeri Açma İzni Harcı,

 

2464 sayılı Kanunda düzenlenen İşgal Harcının adı Geçici Kullanım Harcı olarak değiştirilmiş, imar harçları içinde yer alan Yapı Kullanma İzni Harcı, halen taşınmazların cins değişikliği dolayısıyla merkezi idare tarafından alınan harçla birleştirilerek Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcı adı altında yeniden düzenlenmiştir. Halen uygulanmakta olan Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsat Harcı, Tellallık Harcı, Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcı, Sağlık Belgesi Harcı, İmarla İlgili Harçlar, Kaynak Suları Harcı, Hayvan Kesimi Muayene ve Denetleme Harcı, Kayıt ve Suret Harcı ile Muayene, Ruhsat ve Rapor Harcı kaldırılmıştır.

 

Harcamalara katılma payları mevcut uygulama esas alınarak;

 

·        Yol Harcamalarına Katılma Payı,

·        Su Harcamalarına Katılma Payı,

·        Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı,

 

olarak düzenlenmiştir.

 

Kanunda öz gelir olarak düzenlenen dördüncü gelir kaynağı ücretlerdir. Ücretler, su, ulaşım, gaz veya benzeri yerel hizmetlerin sunumu ile vatandaşların talebi üzerine mahalli idarelerce yapılan diğer hizmetler karşılığında alınan bedeldir. Yetkili idarelerin meclisleri ücretleri tespit ederken, özellikle bu idareler tarafından tekel olarak sunulan hizmetler için maliyet, hizmetten faydalananlar arasındaki eşitlik, hizmetin kalitesi ve ücretin kamuoyunca kabul edilebilirlilik ilkelerini dikkate almaları gerekmektedir. 2464 sayılı Kanunda harç olarak düzenlenmekle birlikte ücrete konu olabilecek nitelik taşıyan bazı hizmetlerle ilgili harçların kaldırılmasından sonra, ücretlerin kapsamı genişlemiş ve mahalli idare gelirleri arasında ücret gelirlerinin önemli bir yer teşkil edeceği değerlendirilmektedir.

 

Kanunda il özel idareleri ve belediyeler için öz gelirlerin yanında öngörülen ikinci gelir grubu merkezi idareden yapılan transferlerdir. Mevcut uygulamada olduğu gibi, merkezi idare transferleri için Kanunda pay ayırma yöntemi benimsenmiştir.

 

Ekonominin içinde bulunduğu zorluklarla birlikte mali disiplinin sürdürülmesi ihtiyacı ile mahalli idarelerin artan görev, yetki ve sorumlulukları dengelenerek GBVG tahsilâtından belediyeler için yüzde 3,20, il özel idareleri için yüzde 1,15, büyükşehir belediyeleri için yüzde 5, ilçe ve ilk kademe belediyeleri için yüzde 1,65 oranında pay ayrılması esası benimsenmiştir. Düzenleme ile il özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylara ilişkin havuz birleştirilerek sistem adil, daha basit ve anlaşılır bir yapıya kavuşturulmaktadır. Ayrıca, ilçe ve ilk kademe belediyelerine ayrılan paylardan büyükşehir belediyeleri için yapılan yüzde 35’lik kesinti ile su ve kanalizasyon idareleri adına yapılan yüzde 10’luk kesintiler kaldırılmakta; büyükşehir belediyelerine büyükşehir belediye sınırlarında toplanan genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden pay ayrılmasına ilişkin uygulamaya da son verilmektedir.

 

Yürütülen ekonomik program nedeniyle GBVG tahsilâtından ayrılan pay oranları aynen korunmakla birlikte, Kanunda merkezi idare tarafından yapılan transferlerin miktarını artıracak iki önemli düzenleme bulunmaktadır. Birincisi, genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından mahalli idarelere ayrılacak payların hesaplanmasında esas alınan matraha değişik kanunlardaki hükümler nedeniyle dahil edilmeyen bazı vergiler kapsama alınarak matrah büyütülmüştür.

 

Kanunla getirilen en önemli yeniliklerden biri de, GBVG tahsilâtından ayrılan payların dağıtım ölçütlerinin değiştirilmesidir. Nüfus kriterine ilave olarak yüzölçüm, kırsal alan nüfusu, illerin gelişmişlik endeksine göre durumu ve performans sonuçları dağıtım ölçütleri arasına alınmıştır.

 

Payların dağıtımında nüfusun yanında belediye ve il özel idare harcamalarında etkili olan diğer faktörlerin dikkate alınması suretiyle dağıtım etkinliği artırılmış olacaktır. Belediye ve il özel idarelerine aktarılan paylar ile bu idarelerin performansları arasında ilişki kurularak gelirlerin artırılmasını isteyen idareler daha fazla çaba göstermek zorunda kalacaklardır. Bu da yerel hizmetler için yapılan harcamalara hemşehrilerin de katılmasını sağlayacaktır. Dolayısıyla bu idarelerin hemşehriler tarafından daha iyi denetlenmesi, yani yerel demokrasinin daha etkin çalışması sağlanacaktır.

 

Bilindiği gibi, çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine konulan özel hesaplardan mahalli idarelere projeye bağlı olarak veya şartsız aktarılan kaynaklar, bu idareler arasında eşitsizliklere yol açmaktadır. Diğer taraftan, nüfusu on bin ve altında olan belediyeler diğerlerine göre daha fazla kaynak sıkıntısı çekmektedir. Hem bu eşitsizliğin önüne geçilmesi hem de nüfusu on binin altında olan belediyelere ek kaynak aktarılabilmesi için özel hesapların tamamı kaldırılmış ve yukarıda sayılanlardan ayrı olarak her yıl Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak özel bir ödeneğin, denkleştirme ödeneği adı altında bu belediyelere eşit şekilde dağıtılması öngörülmüştür.

 

Kanunda il özel idareleri ve belediyelere merkezi idareden gönderilecek paylardan ancak kanunlarda öngörülmesi halinde ve en fazla yüzde 40 oranında kesinti yapılabilmesi öngörülmektedir. Böylece bu idarelere asgari düzeyde bir gelir garanti edilerek en azından temel hizmetlerin devamlılığı sağlanmış olmaktadır.

 

İl özel idareleri ve belediyelerin kanunlarda vergi, harç ve katılma payı konusu yapılan işlerde her ne ad altında olursa olsun ücret alamayacakları hükme bağlanarak vatandaşların hakları korunmaktadır.

 

Yeni düzenleme ile, merkezi idareden mahalli idarelere aktarılan payların miktarında en az yüzde 20 oranında artış meydana gelecektir. Diğer taraftan, vergi ve harçlarda öngörülen muafiyet ve istisnaların daraltılması, oran ve miktarların yeniden belirlenmesi gibi nedenlerle mahalli idarelerin öz gelirlerinde de ciddi bir artış meydana gelecektir.

 

Böylece il özel idareleri ve belediyeler yeniden yapılanma sonrasında kendilerine verilen görev ve hizmetleri yapmak için daha fazla imkan ve kabiliyete sahip olacaklardır.

 


MADDE GEREKÇELERİ

 

MADDE 1- Kanunun amacı; il özel idareleri ve belediyelerin gelirleriyle bunlara ilişkin esas ve usullerin düzenlenmesidir.

 

İl özel idareleri ve belediyelere, Anayasanın 127 nci maddesi ile Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartının 9 uncu maddesinde öngörülen sorumlulukları ile orantılı gelir kaynakları sağlanması amaçlanmaktadır.

 

MADDE 2- Bu Kanun, il özel idaresi ve belediyelerin vergi, harç, katılma payı, hizmet karşılığı ücret ve diğer gelirleri ile bunların konusu, mükellefi, matrahı, oran ve tarifeleri, istisna ve muafiyetleri, tahakkuku ve tahsili; büyükşehir belediyelerinin bulunduğu yerlerde toplanan vergilerin büyükşehir belediyeleri ile ilçe ve ilk kademe belediyeleri arasında paylaşımı; mahalli idarelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak payın tespiti ve dağıtımına ilişkin esas ve usulleri kapsamaktadır.

 

MADDE 3- Maddede, Kanunun uygulanması bakımından belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye; büyükşehirlerde 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa göre büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu hususlarda büyükşehir belediyesi, bunların dışında kalan hususlarda ilçe veya ilk kademe belediyesinin yetkili olduğu hüküm altına alınmaktadır. Belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerde ise il özel idaresinin yetkili olması öngörülmektedir.

 

MADDE 4- Daha önce 1319 sayılı Kanun ile düzenlenen Emlak Vergisi bu Kanun kapsamına alınmıştır. Ayrıca, Emlak Vergisinin, Bina Vergisi ile Arsa ve Arazi Vergisini kapsadığı ifade edilmiştir.

 

MADDE 5- Bina Vergisine tabi yapılar tereddüde yer bırakmayacak şekilde tanımlanmaktadır. Yapıldığı maddeye bakılmaksızın karada ve su üzerinde bulunan her türlü sabit inşaat bina olarak kabul edilmekte ve Vergi Usul Kanununda yazılı bina eklentilerinin de bina kapsamına dahil olduğu hüküm altına alınmaktadır. Diğer taraftan madde metninde, yüzer yapı, çadır ve nakil vasıtalarına takılıp çekilebilen seyyar tesisler gibi yapıların bina sayılmaması da öngörülmektedir.

 

MADDE 6- Maddede, Bina Vergisi mükellefinin, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin olduğu; paylı mülkiyet halinde mükellefiyetin sahip olunan hisse oranında; elbirliği şeklindeki mülkiyette ise maliklerin müteselsilen sorumlu oldukları hükme bağlanmaktadır. Ayrıca, yanan, yıkılan, tamamen kullanılmaz hale gelen veya vergiye tabi iken muafiyet şartlarını kazanan binalarda mükellefiyetin bu olayların meydana geldiği tarihte sona ermesi öngörülmektedir.

 

MADDE 7- Maddede Bina Vergisinden istisna ve muafiyetin şartları ile çeşitleri belirlenmekte, istisnanın sürekli ve geçici olmak üzere iki kısma ayrılması öngörülmektedir.

 

Sürekli istisnadan yararlanacak binaların; kiraya verilmemiş, karşılığında bir gelir elde etmek üzere üzerinde intifa hakkı kurulmamış veya yap-işlet-devret modeliyle kullanım hakları devredilmemiş olması şartı getirilmekte ve sürekli istisnadan yararlanacak binalar ayrıntılı şekilde sayılmaktadır.

 

Geçici istisnadan yararlanacak binalar da ayrıntılı şekilde sayılmak suretiyle geçici istisnanın kapsamı daraltılmaktadır. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu hükümlerine göre turizm işletme belgesi almış olan mükelleflerin, işletme belgesinde belirtilen işlerde kullandıkları binaların istisnası, beş yıl süre ve yüzde 50 oranı ile sınırlandırılmış; mesken olarak kullanılan bina ve apartman dairelerinin vergi değerinin dörtte birinin inşaatın sona ermesinden başlamak üzere beş yıl süreyle istisnadan yararlanmasına ilişkin mevcut hükme yeni düzenlemede yer verilmeyerek vergi gelirlerinin artırılması hedeflenmiştir.

 

1319 sayılı Kanunda Bakanlar Kuruluna tanınan, Türkiye sınırları içinde tek meskeni olanlardan gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıklardan ibaret bulunanlar ile şehitlerin dul ve yetimlerine ve gazilere ait konutların vergi oranlarını sıfıra kadar indirme yetkisi kaldırılmakta; hiçbir geliri olmayanlar, şehitlerin dul ve yetimleri ile gazilerin, Türkiye sınırları içinde sahip oldukları brüt 150 metrekareyi geçmeyen konutları yeni düzenleme ile istisna kapsamına alınmaktadır.

 

MADDE 8- Bina Vergisinin oranı, vergi değerinin konutlarda binde 1.5, diğer binalarda ise binde 3’ü olarak belirlenmektedir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun uygulandığı yerlerde ise bu oranların yüzde 100 artırımlı uygulanması öngörülmektedir. 1319 sayılı Kanunda Bakanlar Kuruluna tanınan oranları yarısına kadar indirme yetkisi sınırlandırılarak iki katına kadar artırma ve kanuni haddine indirme şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

 

MADDE 9- Bina Vergisinin tarh ve tahakkukuna ilişkin esaslar düzenlenmiştir.

 

MADDE 10- Arsa ve Arazi Vergisine tabi yerler, açık bir şekilde tanımlanmaktadır.

 

MADDE 11- Maddede, Arsa ve Arazi Vergisinin mükellefi, arsa ve arazinin maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa arsa ve araziye malik gibi tasarruf edenler olarak belirlenmektedir. Paylı mülkiyet halinde mükellefiyetin sahip olunan hisse oranında; elbirliği şeklindeki mülkiyette ise maliklerin verginin tamamından müteselsilen sorumlu oldukları hükme bağlanmaktadır.

 

MADDE 12- Maddede Arsa ve Arazi Vergisinden istisnanın şartları ve çeşitleri belirlenmekte, istisnanın sürekli ve geçici olmak üzere iki kısma ayrılması öngörülmektedir.

 

Sürekli istisnadan yararlandırılacak arsa ve arazilerin; kiraya verilmemiş veya karşılığında bir gelir elde etmek üzere üzerinde intifa hakkı kurulmamış olması şartı getirilmekte ve sürekli istisna kapsamındaki arsa ve araziler ayrıntılı şekilde sayılmaktadır.

 

Geçici istisna süreleri kısaltılmıştır.

 

MADDE 13- Arsa ve Arazi Vergisinin oranı; arsalarda binde 5, arazilerde ise binde 2 olarak tespit edilmekte ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun uygulandığı yerlerde bu oranların yüzde 100 artırımlı uygulanması öngörülmektedir. 1319 sayılı Kanunda Bakanlar Kuruluna tanınan oranları yarısına kadar indirme yetkisi sınırlandırılarak iki katına kadar artırma ve kanuni haddine indirme şeklinde yeniden düzenlenmektedir.

 

MADDE 14- Arsa ve Arazi Vergisinin tarh ve tahakkukuna ilişkin esaslar düzenlenmektedir.

 

MADDE 15- Vergi değerini değiştiren sebeplerin doğması halinde, bildirimin verilmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmektedir.

 

MADDE 16- Emlak Vergisinde vergi değerinin tespitine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmektedir.

 

MADDE 17- Emlak Vergisinin ödeme süresi, birinci taksiti mart, nisan, mayıs; ikinci taksiti kasım ayı olarak belirlenmekte, ilk taksit süresi içinde peşin ödeme yapılması halinde ikinci taksitin yüzde 10 indirimli tahsili imkanı getirilmektedir.

 

1319 sayılı Kanunda öngörülen kısıtlanmış binalardan onda 1 oranında vergi alınması uygulaması kaldırılmakta, devir ve ferağ durumunda bina, arsa ve arazinin ödenmemiş Emlak Vergisi borcunun ödenmesinden devreden ve devralanın birlikte sorumluluğu kaldırılmakta ve devirden önceki vergi borçlarından sadece devredenin sorumlu olması esası getirilmektedir.

 

MADDE 18- Emlak Vergisinde vergi değerini değiştiren sebepler ayrıntılı bir şekilde sayılmaktadır.

 

MADDE 19- Emlak Vergisi ile ilgili olarak, Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinde yazılı fiillerle vergi kaybına sebebiyet verilmesi halinde, Vergi Usul Kanununun 344 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen vergi cezalarının uygulanmaması öngörülmektedir.

 

MADDE 20- 1319 sayılı Kanunda zamanaşımı süresinin bina, arsa ve arazinin bildirim dışı bırakıldığının idarece öğrenildiği tarihi takip eden yılbaşından itibaren başlaması gibi sınırsız bir zamanaşımı süresi öngörülmekteydi. Madde ile bildirimi verilmeyen bina, arsa ve arazinin vergi ve cezalarına ilişkin zamanaşımı süresi, bildirim süresinin bitimini izleyen yılın başından itibaren beş yıl ile sınırlandırılarak mükellefler lehine bir düzenleme yapılmaktadır.

 

MADDE 21- 5272 sayılı Kanunla büyükşehir belediyesi ve il özel idarelerine Emlak Vergisi gelirleri üzerinden ayrılan paylar kaldırılmıştır. Ancak, büyükşehir belediyelerine verilen görev ve sorumlukların artması, binaların bir kısmının da büyükşehir belediyelerinin sorumlu olduğu caddeler üzerinde bulunması, binalara ilişkin hizmetlerin büyükşehir belediyelerince yerine getirilmesi ve kaynak dağılımında adaletin sağlanması açısından büyükşehir belediyelerine Emlak Vergisi gelirleri üzerinden pay verilmesi öngörülmüştür. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun uygulandığı yerlerde toplanan Emlak Vergisinin yüzde 25’inin büyükşehir belediyesi payı olarak ayrılması ve tahsilatı izleyen ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar büyükşehir belediyesi hesabına aktarılması hükmü getirilmiştir.

 

MADDE 22- Madde ile Kanunda belirtilen ilan ve reklamların İlan ve Reklam Vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmakta, verginin mükellefi ve sorumlusu düzenlenmektedir. Hükme göre, İlan ve Reklam Vergisinin mükellefi, ilan ve reklamları kendi adlarına yapan veya yaptıran gerçek ve tüzelkişilerdir. İlan ve reklam işlerini meslek olarak yapanlar, verginin sorumlusu olarak yetkili idareye karşı muhatap tutulmaktadır.

 

MADDE 23- Maddede, İlan ve Reklam Vergisinde istisna ve muafiyetler belirlenmektedir. Buna göre, genel ve özel bütçeli idareler, mahalli idareler ve bunların kurdukları birliklerin ticari amaçlı ilan ve reklamları dışında kalan ilan ve reklamları, gerçek kişilerin ikametgahlarının kapılarına konan ve kimliklerini gösteren levhalar, mamul maddelerin ambalajları üzerinde bulunan ve kendi işlerine ait ilan ve reklamlar, gerçek veya tüzel kişilere ait işyerlerinde iş sahibinin kimliği ile işin mahiyetini gösteren ışıksız levhaların yarım metrekareyi aşmayan kısmı, radyo, televizyon, gazete, dergi ve kitaplarda yapılan ilan ve reklamlar, siyasi partiler tarafından seçim kurullarının belirleyeceği yerlerde yapılacak ilan ve reklamlar, ülke ürünlerinin ve turizminin reklamını yapmak ve herhangi bir ticari ve sınai kuruluşa ait olmamak üzere hazırlanan her türlü levha ve afişlerle aynı kuruluşlar tarafından Türkiye'deki ticaret, sanayi, tarım ve mesleki müesseselerinin isim ve ticaret unvanları ile ad ve adreslerini ihtiva etmek üzere yayınlanacak kitap, broşür, katalog ve dergiler, yetkili idareden izin alınarak halka açık yerlere konulacak sıra, bank ve benzeri gereçler üzerindeki ilan ve reklamlar, sinema ve tiyatroların kendi programlarını duyurmak amacıyla gösterimin yapıldığı binanın içinde, önünde ve girişinde yaptıkları ilan ve reklamlar vergi kapsamı dışında tutulmaktadır.

 

MADDE 24- Madde ile İlan ve Reklam Vergisinin matrah, oran ve tarifeleri hükme bağlanmakta, ayrıca vergi tarifesinin belirlenmesinde uyulacak esaslar belirlenmektedir.

 

MADDE 25- Maddede, İlan ve Reklam Vergisinin, tarifesine göre mükellef veya sorumlu tarafından ödenmesi ve ilan ve reklamların çoğunluğunun büyükşehir belediyelerinin sorumlu olduğu yerlerde yapılmasından dolayı toplanan verginin yüzde 75’inin büyükşehir belediyesi payı olarak ayrılması öngörülmektedir.

 

MADDE 26- Madde ile Eğlence Vergisinin konusunu oluşturan faaliyetler tanımlanmakta, verginin mükellefinin eğlence yerlerini işleten ve eğlence faaliyetlerini düzenleyen gerçek veya tüzelkişiler olduğunu hükme bağlamaktadır.

 

MADDE 27- Maddede Eğlence Vergisinden istisna edilen faaliyetler ile muaf tutulan kurumlar düzenlenmektedir. Buna göre, genel ve özel bütçeli idareler, mahalli idareler ile bunların kurdukları birlikler tarafından düzenlenen ve kazanç amacı gütmeyen fuar, kongre, konferans, festival, gösteri, sergi, tören, temsil, müsabaka, eğlence, konser ve benzeri faaliyetler Vergiden istisna edilmektedir. Ayrıca, köylerde faaliyet gösteren kahvehane, kıraathane ve kafelerden Eğlence Vergisi alınmaması da hükme bağlanmaktadır.

 

MADDE 28- Madde ile Eğlence Vergisine tabi faaliyetler ve işyerleri sayılarak matrah, oran ve tarife eğlence yerleri için ayrı ayrı belirlenmektedir. Bilet, jeton, marka ve benzerleri ile girilen yerlerde giriş bedelinin yüzde 10’u olarak; bilet, jeton, marka ve benzerleri ile girilmesi zorunlu olmayan iş yerlerinde ise günlük ve maktu olarak vergi miktarı belirlenmektedir.

 

MADDE 29- Madde ile, verginin ödenme şekli ve süresi ile toplanan verginin yüzde 25’inin büyükşehir belediyesi payı olarak ayrılması düzenlenmektedir.

 

MADDE 30- Madde ile, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda belirtilen elektrik ve hava gazına ilave olarak doğal gaz ve likit petrol gazı da vergi kapsamına dahil edilmektedir. Verginin mükellefi ise bunları tüketenler olarak düzenlenmiş; elektrik, hava gazı, doğal gaz ve likit petrol gazını tüketicilere satan kuruluşlar, verginin tahsili ve ilgili kurumlara yatırılması ile sorumlu kılınmıştır.

 

MADDE 31- Madde ile, doğrudan doğruya elektrik, hava gazı, doğal gaz ve likit petrol gazı üreten ve dağıtan müesseselerin üretim ve dağıtım amaçlı olarak kullandıkları elektrik, hava gazı ve doğal gaz vergiden istisna tutulmaktadır.

 

MADDE 32- Madde ile verginin matrahı satış bedeli olarak belirlenmiş, verginin oranı ise hava gazı, doğal gaz ve likit petrol gazı ile imalat ve üretimde kullanılan elektrikte yüzde 1; diğer elektrik tüketiminde yüzde 5 olarak düzenlenmiştir. Yapılan bu düzenleme ile, özellikle ülkemizin içinde bulunduğu istihdam sorunu dikkate alınarak imalat ve üretimde kullanılan elektrikten alınan vergi oranı düşük tutulmuştur.

 

MADDE 33- Madde ile, verginin beyan ve ödeme esasları düzenlenmektedir. Buna göre, elektrik, havagazı, doğal gaz ve likit petrol gazı satan kuruluşların, satış bedeli ile birlikte vergiyi de tahsil ederek takip eden ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar yetkili idareye ödemesi öngörülmektedir. Ayrıca, büyükşehir belediyesi olan yerlerde toplanan verginin yüzde 35’inin büyükşehir belediyesine, yüzde 65’inin ise verginin toplandığı ilçe ve ilk kademe belediyelerine ödenmesi hükme bağlanmaktadır. Büyükşehir belediyelerine vergiden pay verilmek suretiyle şehirlerin doğal gazla ısıtılmasına ilişkin yatırımların finansmanına yardımcı olunması amaçlanmaktadır.

 

MADDE 34- Türkiye’de çok sayıda turistik özellikli yöre bulunmakta olup turizm sektörü ekonomi içinde gittikçe artan bir paya sahiptir. Turistik yörelerde bulunan il özel idareleri ve belediyeler turizm faaliyeti nedeniyle oluşan nüfus artışının yükünü çekerken, turizmden elde edilen gelirlerden pay alamamaktadır. Bu durum yol, su, arıtma ve atık bertaraf tesisleri gibi altyapı ihtiyaçlarının gerektirdiği kaynaklar ile sağlanan gelirler arasında önemli dengesizliklerin doğmasına yol açmaktadır.

 

Ülkemizin turizm potansiyeli dikkate alınarak, turizm hizmetlerinin finansmanına yardımcı olmak amacıyla Konaklama Vergisi mahalli bir vergi olarak düzenlenmektedir. Otel, motel, tatil köyü, pansiyon gibi tesis ve yerlerde konaklama, Verginin konusunu oluşturmaktadır. Konaklama tesislerinde konaklayanlar verginin ödenmesinden, tesisleri işletenler ise verginin tahsili ve yetkili idareye yatırılmasından sorumlu tutulmaktadır.

 

MADDE 35- Öğrenci yurt ve pansiyonları, huzurevleri ile koruma evlerinde yapılan konaklamalar Konaklama Vergisinden istisna tutulmaktadır.

 

MADDE 36- Maddede, günlük yeme, içme ve yatak ücretleri dahil olmak üzere mükelleflerce ödenen konaklama bedeli, Konaklama Vergisinin matrahı olarak düzenlenmektedir. Verginin oranı, uluslararası rekabet şartları da dikkate alınarak, konaklama ücretinin yüzde 3’ü olarak belirlenmiş ve Bakanlar Kuruluna bu oranı sıfıra kadar indirme ve kanuni haddine kadar çıkarma hususunda yetki tanınmıştır.

 

MADDE 37-. Verginin fatura veya ödeme belgelerinde gösterilmek suretiyle tahsili ve tahsilatı takip eden ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar bir beyanname ile yetkili idareye ödenmesi öngörülmektedir. Büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde toplanan vergilerin yüzde 25’i büyükşehir belediye payı olarak ayrılmaktadır.

 

MADDE 38- Belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan ve çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut ve işyerlerinin Çevre Temizlik Vergisine tabi olması öngörülmekte, çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut ve işyerlerinin kullanıcılarının verginin mükellefi olması hüküm altına alınmaktadır.

 

MADDE 39- Maddede, verginin istisnaları sayılarak 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa göre istisna kapsamı daraltılmaktadır. Buna göre, Çevre Temizlik Vergisinden istisna tutulan yerler; belediye park, bahçe ve yeşil alanları, Darülaceze ve Kızılay ile bunların şubeleri, kampları ve sağlık tesisleri; öğrenci yurtları; umuma açık ibadet yerleri ile bunların müştemilatının vergiden istisna olması öngörülmektedir.

 

MADDE 40- Madde ile, Çevre Temizlik Vergisinin tarifesi düzenlenmekte, büyükşehir belediyelerinin bulunduğu yerlerde konutların vergisi su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle 20 YKr, diğer belediyelerde ise 15 YKr olarak belirlenmektedir.

 

İşyerleri ile belediyenin çevre temizlik hizmetlerinden yararlandığı halde su ihtiyacını kendi imkanlarıyla sağlayan konutlar ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait Çevre Temizlik Vergisine ilişkin olarak yedi gruptan ve beş dereceden oluşan bir tarife sistemi getirilmektedir. Bu sistem ile binaların hangi grup ve dereceye gireceği konusunda tespit yetkisi belediye meclislerine verilmekte ve vergi adaletinin sağlanması hedeflenmektedir. Ayrıca, tarifede yer alan bina gruplarının tespitinde belediye meclisi yetkilendirilmektedir.

 

MADDE 41- Maddede yapılan düzenleme ile Çevre Temizlik Vergisinin tahakkuku ve tahsiline yönelik önemli kolaylıklar getirilmekte ve bürokratik işlemlerin azaltılması hedeflenmektedir. Verginin su faturasında ayrıca gösterilmek suretiyle tahakkuku ve su bedeli ile birlikte tahsili imkanı getirilmektedir. Büyükşehir belediyelerinin bulunduğu yerlerde ise verginin 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun hükümlerine göre her büyükşehirde kurulan su ve kanalizasyon idareleri tarafından tahsili öngörülmektedir. Büyükşehir belediyelerinin bulunduğu yerlerde toplanan verginin yüzde 75’inin verginin toplandığı ilçe ve ilk kademe belediyelerine verilmesi hükme bağlanmak suretiyle katı atıkların toplanması ve sokakların temizlenmesi ile görevli olan bu belediyelerin Çevre Temizlik Vergisinden önemli oranda pay alması sağlanmaktadır.

 

İşyeri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait Çevre Temizlik Vergisinin tahakkuk ve tahsilinde ise farklı bir sistem getirilmektedir. Bu yerlere ait verginin her yıl ocak ayında tarifedeki dereceye göre intibak yapılmak suretiyle tahakkuku ve bir ay süreyle ilanı ve Emlak Vergisinin ödeme süresi içinde ödenmesi öngörülmektedir. Büyükşehir belediyelerinin bulunduğu yerlerde ilçe ve ilk kademe belediyeleri tarafından toplanan işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait Çevre Temizlik Vergisinden büyükşehir belediyelerine yüzde 25 pay verilmesi hükme bağlanmaktadır.

 

Diğer taraftan su ve kanalizasyon hizmetlerinin imtiyaz sözleşmesi veya yap-işlet-devret modeli ile yürütülmesi halinde, konutlara ilişkin Çevre Temizlik Vergisinin işletici tarafından tahsiline imkan sağlanmak suretiyle bu alanda yaşanılan sıkıntılar giderilmekte ve yasal boşluk doldurulmaktadır.

 

MADDE 42- 2464 sayılı Kanunda İşgal Harcı olarak düzenlenen harcın adı, Geçici Kullanım Harcı olarak değiştirilmiştir. Yetkili idareler tarafından belirlenecek yerlerin herhangi bir amaçla geçici kullanımı harcın konusunu oluşturmakta ve belirtilen yerleri kullananların harcın mükellefi olması öngörülmektedir.

 

MADDE 43- Maddede harcın istisnaları belirlenmekte, harca tabi yerlerin genel ve özel bütçeli idarelere, mahalli idareler ile bunların kurdukları birliklere ait taşıtlar tarafından geçici kullanımı ile kara ticari taşıtlarının beklemelerine tahsis edilen yerlerin bu taşıtlarca geçici kullanımından harç alınmaması hükme bağlanmaktadır.

 

MADDE 44- Geçici Kullanım Harcının tarifesi ayrıntılı olarak düzenlenmekte ve 42 nci maddeye göre belirlenen yerlerin geçici olarak kullanımı durumunda, kullanıcılardan saat veya metrekare başına ya da günlük olarak harç alınması öngörülmektedir. Ayrıca, 2464 sayılı Kanundan farklı olarak, taksi duraklarındaki taksilerin her birinden yıllık otuz YTL harç alınması hususu hükme bağlanmaktadır.

 

MADDE 45- Geçici Kullanım Harcının yetkili idareye veya idarenin görevlisine peşin olarak ödenmesi hüküm altına alınmaktadır.

 

MADDE 46- İlaveler dahil her türlü inşaat, İnşaat Harcına tabi tutulmaktadır. Madde ile ayrıca, konutların kullanış tarzının değiştirilmesi halinde de bu değişikliklerin tadilat sayılarak ek harca tabi tutulacağı, inşaata ruhsatsız başlanması halinde, İmar Kanununun ilgili hükümlerine göre ruhsat verilmesi mümkün olan inşaatlar için harç alacağının doğmuş sayılacağı hükme bağlanmaktadır. Binanın kullanış tarzının değiştirilmesi halinde mükellefin bina sahiplerinin olacağı hükme bağlanmaktadır.

 

MADDE 47- İnşaat Harcından istisna tutulacak inşaatlar ayrıntılı olarak sayılmaktadır. 2464 sayılı Kanunda istisna olarak sayılan genel ve katma bütçeli idarelere ait inşaatlar kapsamdan çıkarılarak kanunlarda gösterilen binalar istisna kapsamında sayılmakta, teşvik belgeli turistik tesislere uygulanan istisna kaldırılmaktadır.

 

MADDE 48- İnşaat Harcının matrahı ve tarifesi ayrıntılı bir şekilde düzenlenmektedir.

 

MADDE 49- İnşaat Harcının ödenmesine ilişkin usul ve esaslar hükme bağlanmaktadır.

 

MADDE 50- Binalara yapı kullanma izni verilmesi ve arsa veya arazi üzerine inşa edilecek bina ve diğer tesislerin tapuda yapılacak cins değişikliği işlemi Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcının konusunu oluşturmaktadır. Madde ile, merkezi idare tarafından alınan cins değişikliği işlemine ilişkin tapu harcı mahalli idarelere bırakılmakta ve yapı kullanma izninin verilmesi sırasında tahsili öngörülerek arazinin mevcut durumu ile tapu kayıtları arasındaki farklılığın önlenmesi hedeflenmektedir. Harcın mükellefinin yapı kullanma iznini ve cins değişikliği işlemini talep eden gerçek ve tüzel kişiler olması öngörülmektedir.

 

MADDE 51- 2464 sayılı Kanunda Yapı Kullanma İzni Harcının istisna ve muafiyetleri konusunda herhangi bir hüküm bulunmamasına rağmen yeni düzenleme ile istisna ve muafiyetler ayrıntılı bir şekilde sayılarak bazı yapı ve tesislerden alınacak Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcının yüzde 50 indirimli olarak tahsili öngörülmektedir.

 

MADDE 52- Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcının oranı, 2464 sayılı Kanunda öngörülen harç miktarı ile 492 sayılı Harçlar Kanununda öngörülen oran dikkate alınmak suretiyle bina veya tesisin Emlâk Vergisi değerinin binde 17’si olarak tespit edilmektedir.

 

MADDE 53- Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcının yapı kullanma izni başvurusu sırasında ödenmesi; yetkili idarenin harcın tahsilinden itibaren onbeş gün içerisinde cins değişikliği işlemi yapılmak üzere evrakları taşınmaz sahibi ve ilgili tapu dairesine göndermesi; tapu dairesinin bu bildirim üzerine herhangi bir başvuruya gerek kalmaksızın cins değişikliği işlemini yaparak sonucu taşınmazın sahibine tebliğ etmesi öngörülmektedir. Madde ile Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliğine ilişkin olarak halen uygulanmakta olan bürokratik işlemler azaltılmakta ve harcın tahsilinden itibaren onbeş gün içinde dosyanın tapu dairesine gönderilmesi ve cins değişikliği işleminin herhangi bir başvuru ve işlem istenmeksizin yapılması ve sonucun bina sahibine bildirilmesi imkanı getirilmektedir.

 

MADDE 54- 2464 sayılı Kanundaki düzenlemeden farklı olarak ruhsatın bu Kanunda belirtilen yetkili idareden alınıp alınmadığına bakılmaksızın bir işyerinin açılmasının, İşyeri Açma İzni Harcına tabi olduğu belirtilmek suretiyle uygulamada karşılaşılan sıkıntılar göz önünde bulundurularak çalışma ruhsatlarını başka kişi ve kurumlardan alan her türlü işyerinin açılmasının İşyeri Açma İzni Harcına tabi olması hükme bağlanmaktadır. Ayrıca üçyüz metrekareyi aşan işyerlerinin ruhsatlandırılmasında, işyerinin üçyüz metrekareden fazla olan kısımlarının harcının yüzde 50 indirimli hesaplanması öngörülmektedir.

 

MADDE 55- Madde, muhteva itibarıyla 2464 sayılı Kanundaki esasları ihtiva etmekle birlikte daha sistematik olarak düzenlenmektedir. Bu çerçevede, yeni yol açılması, kaldırımsız ve bakımsız bulunan yolların kaldırım veya parke kaldırım haline getirilmesi veya asfalt yapılması, kaldırım veya şose halindeki yolların da parke, beton veya asfalta çevrilmesi, mevcut yolların yüzde 40 oranında veya daha fazla genişletilmesi ve yağmur suyu kanalı yapılması harcamalara katılma payının konusunu oluşturmaktadır. Ayrıca 2464 sayılı Kanundan farklı olarak kaldırımlar dahil olmak üzere yolların onbeş metreden fazla genişliklerine ait kısımların masraflarının katılma payına konu edilemeyeceği hükme bağlanmaktadır.

 

MADDE 56- Maddede, Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı düzenlenmiştir. 2464 sayılı Kanundan farklı olarak mevcut kanalizasyon tesislerinin kapasitelerinin artırılması durumunda da katılma payı alınması öngörülmektedir.

 

MADDE 57- Maddede, Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı düzenlenmiştir. 2464 sayılı Kanundan farklı olarak mevcut su tesislerinin kapasitelerinin artırılması durumunda da katılma payı alınması öngörülmektedir.

 

MADDE 58- Harcamalara katılma payının hesabında Devlet yardımları, karşılıksız fon tahsisleri, bağış ve yardımlar ile istimlak bedellerinin toplam tesis maliyetinden düşülmesi; tesis maliyetinin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından tespit ve ilan edilen birim fiyatlara göre hesaplanacak tutarı aşmaması öngörülmektedir. Katılma payları, ilgili gayrimenkul sahipleri arasında gayri menkullerin Emlak Vergisi değeri esas alınarak paylaştırılacaktır. Hesaplanacak katılma payı miktarının; arsa ve arazilerde 2464 sayılı Kanunda tespit edilen arsa vergi değerinin yüzde 2’sini geçmemesi hükmünden farklı olarak, arsa ve arazi vergi değerinin yüzde 4’ünü ve bina vergi değerinin yüzde 2’sini geçmemesi öngörülmektedir. İbadet yerleri için herhangi bir katılma payı alınmayacaktır.

 

Harcamalara katılma payının tahsili ve taksitlendirilmesi usulü yeniden düzenlenmekte, 2464 sayılı Kanunda öngörülen taksit süresinin Bakanlar Kurulu kararıyla beş yıla kadar uzatılması uygulamasına son verilmekte, peşin ödemelerde yüzde 15 oranında indirim imkanı getirilmektedir. Ayrıca, satış, hibe ve trampa gibi devir hallerinde, devir tarihine kadar ödenmemiş taksit borçlarından, devredenin sorumlu olması ve devir sırasında bu borçların peşin olarak tahsili öngörülerek 2464 sayılı Kanundaki hukuki boşluk da doldurulmaktadır.

 

MADDE 59- Anayasanın 127 nci maddesinde öngörülen mahalli idarelere “görevleri ile orantılı gelir kaynakları sağlanır” ilkesi ile Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartının “Yerel Yönetimlerin Mali Kaynakları” başlıklı 9 uncu maddesinde öngörülen yerel yönetimlere kendi yetkileri dahilinde serbestçe kullanabilecekleri mali kaynak sağlanması ilkesine uygun olarak genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden mahalli idarelere pay ayrılması öngörülmektedir. Büyükşehir belediyelerine yüzde 5, büyükşehir sınırları içindeki ilçe ve ilk kademe belediyelerine yüzde 1.65, diğer belediyelere yüzde 3.20 ve il özel idarelerine yüzde 1.15 oranında pay verilmesi hükme bağlanmaktadır.

 

Ayrıca genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamı üzerinden büyükşehir belediyelerine dağıtılmak üzere ayrılan yüzde 5’lik payın büyükşehir belediyeleri arasında dengeli dağıtımını sağlamak üzere büyükşehir belediyeleri kendi içinde gruplara ayrılmaktadır.

 

2380 sayılı Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunun ek 3 üncü maddesine göre, mahalli idarelere verilecek payların matrahına esas miktar, genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamından vergi iadeleri düşüldükten sonra kalan kısmı ifade etmesine rağmen, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 17 nci maddesi ve 6702 sayılı Gider Vergileri Kanununun 40 ıncı maddesinde yapılan değişikliklerle, pay matrahının kapsamı daraltılmıştır. 4760 ve 6702 sayılı Kanunlarla yapılan değişikliklerden sonra; petrol ürünleri üzerinden alınan özel tüketim vergisinin tamamı, motorlu taşıtlardan alınan özel tüketim vergisinin yüzde 28’i, alkollü ve gazlı içeceklerden alınan özel tüketim vergisinin yüzde 60’ı; Özel İletişim Vergisi, Şans Oyunları Vergisi ve Özel İşlem Vergisinin tamamı havuza dahil edilmemektedir. 2005 yılı verilerine göre; pay hesabına dahil edilmeyen miktar, genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamının yaklaşık olarak yüzde 33’ünü oluşturmaktadır. Bu uygulama mahalli idarelere genel bütçe vergi gelirleri üzerinden ayrılan paylarda ciddi bir azalışa yol açmaktadır. Madde ile vergi iadeleri hariç olmak üzere pay matrahına dahil edilmeyen bu gelirler pay hesabına dahil edilmektedir.

 

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa göre büyükşehir belediyelerine belediye sınırları içerisinde toplanan genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden pay ayrılması şeklindeki uygulama kaldırılmaktadır. Mevcut uygulamada her bir büyükşehir belediyesi payının hesabı için ayrı bir matrah olması, ayrılan miktarın yüzde 75’inin doğrudan ilgili büyükşehir belediyesine yüzde 25’inin ise büyükşehir belediyelerine nüfuslarına göre dağıtılması ve bu dağıtımın Maliye Bakanlığı kanalıyla yapılması sistemin anlaşılırlığını ve takibini zorlaştırmaktaydı. Madde ile getirilen dağıtım sisteminde ise pay matrahı her bir mahalli idare türü için ayrı ayrı belirlenmekte ve genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamının belirli bir yüzdesinden oluşmaktadır. Söz konusu düzenleme daha basit, şeffaf, anlaşılır ve takip edilebilir bir nitelik taşımaktadır. Pay dağıtımında belediye ve il özel idareleri için yetkili kurum İller Bankası, büyükşehir belediyeleri için ise Maliye Bakanlığı idi. Yapılan düzenleme ile bu ikili yapı kaldırılarak pay dağıtımının İller Bankası kanalı ile yapılması esası benimsenmiştir.

 

5216 sayılı Kanunda İstanbul ve Kocaeli büyükşehir belediye sınırlarının, il mülki sınırlarının tamamını kapsayacak şekilde genişletilmesinden dolayı İstanbul ve Kocaeli il özel idarelerine genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılan payın yüzde 25’ inin İstanbul ve Kocaeli büyükşehir belediyelerine aktarılması da öngörülmektedir.

 

Maddede öngörülen pay oranlarını, iki katına kadar artırma veya kanunî haddine indirme konusunda Bakanlar Kuruluna yetki verilmektedir. Bütçe imkanları ve ülkemizin ekonomik şartları uygun olduğu taktirde kanuni değişiklik yapılmadan Bakanlar Kurulu kararıyla mahalli idarelere ayrılan pay miktarlarının artırılması imkanı getirilmektedir.

 

MADDE 60- Maddede payların ayrılmasına ilişkin esas ve usuller belirlenmektedir.

 

MADDE 61- 2380 sayılı Kanun gereğince il özel idarelerine genel bütçe vergi gelirleri üzerinden ayrılan payın sadece nüfus esasına göre dağıtılması ciddi eleştirilere neden olmaktaydı. Nüfus kriterinin esas alınması iller arasındaki gelişmişlik farklarının ortadan kaldırılmasına yetmemekte, nüfusu fazla olan iller daha çok pay alırken ekonomik ve sosyal bakımdan geri kalmış iller nüfusları az olduğu için daha az pay almakta ve gelişmiş illerle arasındaki makas açılmakta idi. Yapılan düzenleme ile nüfus kriterinin yanında diğer bazı kriterlerin de dağıtımda esas alınması hükmü getirilmiştir. Buna göre pay dağıtımında nüfus kriterinin ağırlığı yüzde 60 olarak belirlenmiş, ayrıca ilin yüzölçümü yüzde 10, ilin kırsal alan nüfusu yüzde 15 ve illerin gelişmişlik endeksinin yüzde 15 oranında bir ağırlığa sahip olması öngörülmüştür. Böylece iller arasındaki gelişmişlik farkının kapatılarak ülke genelinde bir denge sağlanması da hedeflenmektedir.

 

MADDE 62- 2380 sayılı Kanunda belediyelere genel bütçe vergi gelirleri üzerinden ayrılan payın sadece nüfus esasına göre dağıtılması ciddi eleştirilere neden olmaktaydı. Nüfus kriterinin esas alınması, il özel idarelerinde olduğu gibi belediyeler arasındaki gelişmişlik farklarının ortadan kaldırılmasına yetmemekte, nüfusu fazla olan belediyeler daha çok pay alırken ekonomik ve sosyal bakımdan geri kalmış bölgelerde bulunan belediyeler nüfusları az olduğu için daha az pay almakta ve gelişmiş bölgelerde bulunan belediyeler ile aralarındaki makas açılmakta idi. Yapılan düzenleme ile nüfus kriterinin yanında diğer bazı kriterlerin de dağıtımda esas alınması hükmü getirilmiştir. Buna göre pay dağıtımında nüfusun ağırlığı yüzde 75 olarak belirlenmiş, ayrıca belediyenin performansı yüzde 10 ve ilçelerin gelişmişlik endeksinin yüzde 15 ağırlığa sahip olması öngörülmüştür. Bu düzenlemelerle belediyeler arasındaki gelişmişlik farkının kapatılarak ülke genelinde bir denge sağlanması hedeflenmektedir.

 

Gelişmişlik endeksine göre dağıtılacak miktarın hesaplanmasında, ilçelerin gelişmişlik katsayılarına göre en az gelişmiş ilçeden, en çok gelişmiş ilçeye doğru eşit sayıda beş gruba ayrılması, eşitliği bozan ilçenin son gruba ilave edilmesi, belde belediyelerine bağlı oldukları ilçenin gelişmişlik endeks değerinin uygulanması ve az gelişmiş ilçelere gelişmiş ilçelere göre daha çok pay verilmesi öngörülmektedir.

 

Büyükşehir belediyelerine genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılan yüzde 5’lik payın büyükşehir belediyeleri arasında dağıtımı da yeni esaslara bağlanmaktadır. Ayrılan payın yüzde 44’lük kısmı nüfusu 7.499.999’dan büyük olan büyükşehir belediyelerine, yüzde 28’lik kısmı nüfusu 2.500.000-7.499.999 arasında olan büyükşehir belediyelerine, yüzde 28’lik kısmın ise diğer büyükşehir belediyelerine nüfus esasına göre dağılması öngörülmektedir.

 

Ayrıca, büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediyelerine genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılan payın dağıtılmasında da nüfus kriteri esas alınmaktadır.

 

MADDE 63- Mahalli İdareler Fonu ve Belediyeler Fonunun 4629 sayılı Kanunla kaldırılmasından sonra mahalli idarelere yardım yapmak amacıyla bazı bakanlık ve kuruluş bütçelerine konulan ödeneklerin dağıtımı sırasında uygulanan yöntemler kamuoyu vicdanını rahatsız etmekte ve belediye başkanlarının bu kaynaklardan bir miktar pay alabilmek için günlerce Ankara’da bakanlıklarda dolaşmalarına neden olmaktaydı. Ayrıca dağıtılan kaynakların bir kısmı amacı doğrultusunda kullanılmamakta ve kaynak israfına yol açılmaktaydı. Anılan sakıncaları ortadan kaldırmak amacıyla mahalli idarelere yardım yapılmak üzere çeşitli bakanlık ve kuruluş bütçelerine konulan ödenekler kaldırılmaktadır. Bunun yerine, Maliye Bakanlığı bütçesine “denkleştirme ödeneği” adı altında ödenek konulması ve bu ödeneğin İller Bankası aracılığıyla mart ve temmuz aylarında iki eşit taksit halinde dağıtılması öngörülmektedir.

 

Ayrılan ödeneğin yüzde 60’ının nüfusu 5.000’e kadar olan belediyelere, yüzde 40’ının ise nüfusu 5.000 – 9.999 arasında olan belediyelere eşit şeklide dağıtılması öngörülmektedir. Bu dağıtım sistemi ile nüfusunun az olmasından dolayı yetersiz kaynak alan küçük belediyeler rahatlatılmak istenmiştir. Diğer yandan, yapılan düzenleme ile bakanlıklar ile diğer kuruluşların bütçelerine mahalli idarelere yardım yapılmak üzere her ne ad ile olursa olsun ödenek konulması yasaklanmakta ve kaynakların siyasi, bölgesel ve kişisel tercihlerle dağıtımının önüne geçilmek istenmektedir.

 

MADDE 64- Türkiye Büyük Millet Meclisine bağlı milli saraylar ile yetkili idarelerin kendilerine ait müzeler ve ören yerleri hariç olmak üzere gerçek ve tüzel kişiler tarafından işletilen her türlü müze giriş ücretlerinin yüzde 10’unun, ören yeri giriş ücretlerinin ise yüzde 50’sinin yetkili idare payı olarak ayrılması hüküm altına alınmaktadır.

 

Pay olarak ayrılan miktarın tahsilatı takip eden ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar müze veya ören yerinin bulunduğu yerin yetkili idaresine ödenmesi hükme bağlanmaktadır.

 

Maden Kanununun 14 üncü maddesine göre il özel idarelerine ödenen payın, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelere; büyükşehirlerde ise büyükşehir belediyelerine ödenmesi öngörülmektedir.

 

Diğer yandan; 6831 sayılı Orman Kanununa göre ayrılan paylar hariç olmak üzere, Devlet ormanlarından istihsal edilen her türlü asli ve tali orman ürünlerinin Devlet orman işletmelerince satışından elde edilecek bedelin yüzde 5’i, satış bedelinin tahsilini takip eden ayın yirminci günü mesai saati sonuna kadar orman işletme müdürlükleri tarafından ilgili il özel idaresine ödenecektir. Yapılan bu düzenleme ile orman ürünlerinin satışından elde edilen gelirden il özel idarelerine pay verilmek suretiyle orman köylerinin ve bu köylerde yaşayanların desteklenmesi amaçlanmaktadır.

 

MADDE 65- Bu Kanunda vergi, harç ve katılma payının konusu olmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak mahalli idareler tarafından yapılacak her türlü hizmet için yetkili idarelerin meclislerince tespit edilecek tarifeye göre ücret almalarına imkan getirilmektedir. Ücret tarifesinin belirlenmesinde yönetim, işletme, yenileme ve amortisman giderlerinin göz önünde bulundurulması öngörülmektedir.

 

Ayrıca; vergi, harç ve katılma payı konusu olan iş ve hizmetler için her ne ad altında olursa olsun başka bir bedel alınamayacağı hüküm altına alınmak suretiyle vatandaşların hakları korunmakta ve kişilerin aynı hizmet için hem vergi, hem harç hem de ücret adı altında birden fazla bedel ödemeleri önlenmektedir.

 

           Diğer taraftan, büyükşehir belediyelerinde uygulandığı gibi, diğer belediyelerin de atık su arıtma tesisini kurmuş olmaları kaydıyla atık su ücreti alabilecekleri hükme bağlanmaktadır. Yapılan bu düzenleme ile büyükşehir belediye sınırları içinde yaşayanlardan, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun hükümlerine göre alınan ücretin, diğer belediyelerde de atık su arıtma tesisinin kurulmasına bağlı olarak alınması, alınacak bu ücretin su ücretinin yüzde 50’sini geçmemesi ve sağlanacak gelir ile bu konudaki alt yapı yatırımlarının finansmanı amaçlanmaktadır.

 

MADDE 66- Kanunda maktu olarak düzenlenen vergi ve harçların adil olarak uygulanabilmesi açısından 2464 sayılı Kanunda olduğu gibi illerin ve belediyelerin, nüfusları ile ekonomik ve sosyal gelişmişlik durumlarına göre İçişleri Bakanlığı tarafından Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının görüşü alınarak beş gruba ayrılması ve bu gruplandırmanın beş yılda bir yenilenmesi öngörülmektedir.

 

Çevre Temizlik Vergisi dışında kalan diğer vergi ve harçlara ilişkin maktu miktarların birinci grup iller ve belediyelerde yüzde 100, ikinci grup iller ve belediyelerde yüzde 85, üçüncü grup iller ve belediyelerde yüzde 70, dördüncü grup iller ve belediyelerde yüzde 55 ve beşinci grup iller ve belediyelerde yüzde 40 oranında uygulanması öngörülerek çeşitli yerlerde bulunan iller ve belediyeler arasındaki sosyal ve ekonomik potansiyel ile gelişmişlik durumu vergilendirmede dikkate alınmaktadır.

 

Ancak vergi adaletini sağlama açısından ülke genelinde iller ve belediyelerin beş gruba ayrılması yeterli olmamaktadır. Özellikle büyükşehir belediyelerinin bulunduğu yerler ile diğer büyük yerleşim yerinde bulunan iller ve belediyelerde de ciddi gelişmişlik farkları bulunmaktadır. Bu sebeple; iller ile belediye ve mücavir alan sınırları içindeki yerlerin, mahallin ekonomik ve sosyal gelişmişlik durumu da dikkate alınarak, il genel meclisi ve belediye meclisleri tarafından üç dereceye ayrılması ve yukarıda belirlenen gruplar itibarıyla hesaplanan miktarın, birinci dereceye giren alanlarda yüzde 100, ikinci dereceye giren alanlarda yüzde 60 ve üçüncü dereceye giren alanlarda yüzde 30 olarak uygulanması öngörülmektedir.

 

MADDE 67- 2380 ve 2464 sayılı Kanunlardan farklı olarak illerin ve belediyelerin gruplandırılmasında ve buralara genel bütçe vergi gelirlerinden aktarılacak payların hesaplanmasında esas alınacak nüfusun, Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığınca her yıl bildirilmesi öngörülerek illerde ve belediyelerde meydana gelen nüfus hareketlerine bağlı bir dağıtım sisteminin uygulanmasına imkan sağlanmaktadır.

Ayrıca, Belediye Kanunu ve Büyükşehir Belediyesi Kanunu hükümlerine göre birleşme, katılma ve tüzel kişiliğin sona ermesi hallerinde meydana gelecek nüfus değişikliklerinin birleşme, katılma ve tüzel kişiliğin sona ermesine ilişkin işlemin yürürlüğe girmesinden sonra geçerli olmak üzere İçişleri Bakanlığı tarafından Türkiye İstatistik Kurumuna ve İller Bankasına bildirilmesi hükme bağlanmaktadır.

 

MADDE 68- Kanunda belirtilen maktu parasal miktarların, her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranına göre artırılması öngörülerek maktu olarak belirlenen vergi ve harç miktarlarının sürekli olarak güncellenmesi sağlanmaktadır.

 

MADDE 69- Madde ile, alınması gerekli harçları tamamen tahsil etmeden iş gören görevlilerin de harcın ödenmesinden mükellef ile birlikte müteselsilen sorumlu olacağı hüküm altına alınmaktadır.

 

MADDE 70- Madde ile, yabancı devletlerin, fahri olanlar hariç Türkiye'de bulunan elçi, konsolos ve maslahatgüzarları ile yabancı devletin uyruğunda bulunan elçilik ve konsolosluk memurları, karşılıklı olmak şartıyla bu Kanun hükümlerinden muaf tutulmaktadır. Ayrıca, Bakanlar Kurulunca tespit edilen uluslararası kuruluşlar ile bu kuruluşların yabancı bir devletin uyruğundaki memurları ve uluslararası anlaşmalar gereğince diplomatik muafiyet tanınanların da bu Kanun hükümlerinden muaf olması hükme bağlanmaktadır.

 

MADDE 71- Bu Kanunda öngörülen vergi, harç ve katılma paylarının tahsili ve bu hususta mahalli idare görevlilerinin kullanacakları yetkiler ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar belirlenmektedir.

 

MADDE 72- Anayasanın 127 nci maddesine göre mahalli idarelerin mali işlerinin kanunla düzenlenmesi zorunluluğuna istinaden, mahalli idare gelirlerinden yapılacak kesintilerin mutlaka kanunlarda belirlenmesi öngörülmektedir. Mahalli idarelere genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylar ile bu Kanunda öngörülen diğer paylardan sadece kanunlarda öngörülmesi halinde kesinti yapılması; kesinti miktarının faiz ve anapara dahil olmak üzere söz konusu payların yüzde 40’ını geçmemesi hüküm altına alınmaktadır. Yapılan bu düzenleme ile, mahalli idarelerinin gelirlerinden siyasi tercihlere göre kesinti yapılması engellenmiş ve mahalli hizmetlerin kesintisiz olarak sunulmasını sağlayacak asgari bir gelirin güvence altına alınması amaçlanmıştır.

 

Diğer yandan il özel idareleri ve belediyeler tarafından tahsil edilen katma değer vergisi ile bu vergiye bağlı vergi cezaları ve fer’ilerinin, Maliye Bakanlığının talebi üzerine yüzde 40 oranına bağlı kalmaksızın İller Bankası tarafından kesilerek Maliye Bakanlığı hesabına aktarılması; yüzde 40 oranındaki kesinti işlemlerine ilişkin usul ve esasların Hazineden sorumlu Bakan tarafından belirlenmesi öngörülmektedir.

 

MADDE 73- Maddede belediye ve il özel idare paylarını, Kanunda belirtilen süreler içinde ilgili idarelerin hesaplarına yatırmayan sorumlular hakkında beş maaş tutarı aylıktan kesme cezası öngörülerek, mahalli idare gelirlerinin süresi içinde bu idarelerin hesaplarına aktarılması güvence altına alınmaktadır.

 

MADDE 74- Bu Kanunda düzenlenen vergi, harç ve katılma payı ile ücretlerin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların, ilgili bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmektedir.

 

MADDE 75- Maddede çeşitli kanunlarda yapılan değişiklikler düzenlenmektedir.

 

MADDE 76- Maddede yürürlükten kaldırılan hükümler belirtilmekte ve mevzuatta mahalli idare gelirlerine ilişkin olarak değişik kanunlara yapılmış atıfların bu Kanuna yapılmış sayılacağı hükme bağlanmaktadır.

 

GEÇİCİ MADDE 1- 13/1/2005 tarihli ve 5286 sayılı Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Kaldırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca kaldırılan Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün taşra teşkilâtının devrinden dolayı bu devirlerin yapıldığı büyükşehir belediyeleri ve il özel idarelerine beş yıl süre ile ilave ödenek verilmesi ve bu sürenin Bakanlar Kurulu kararı ile beş yıla kadar daha uzatılabilmesi öngörülmektedir.

 

GEÇİCİ MADDE 2- Bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki dönemlere ilişkin belediye gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsilinde 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı öngörülmektedir.

 

GEÇİCİ MADDE 3- Bu Kanunda düzenlenen çeşitli konulara ilişkin geçici hükümler düzenlenmektedir.

 

GEÇİCİ MADDE 4- Emlak Vergisi Kanunu ile tanınan geçici muafiyetlerin 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununda belirtilen süre ve şekilde devam etmesi öngörülmektedir.

 

GEÇİCİ MADDE 5- Genel bütçe vergi gelirlerinden belediyelere ayrılacak payın dağıtılmasında esas alınacak performans sonuçlarının, Kanunun yayımı tarihinde bütün belediyeler için belirlenmemiş olma ihtimali dikkate alınarak geçici olarak uygulanacak dağıtım oranları düzenlenmektedir.

 

GEÇİCİ MADDE 6- 2464 sayılı Kanunda düzenlenen yapı kullanma izni harcı ile bu Kanunda düzenlenen Yapı Kullanma İzni ve Cins Değişikliği Harcının ödenmesine ilişkin geçiş hükümleri düzenlenmektedir.

 

GEÇİCİ MADDE 7- Madde ile bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden her bir belediyeye ayrılan pay miktarındaki artışın, 72 nci maddeye göre yapılacak kesintilerden sonra, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla halen ödenmesi gereken borcu bulunan belediyelere gönderilmemesi ve bu borçları bitinceye kadar alacaklı kamu idarelerine doğrudan ödenmesi öngörülmektedir.

 

GEÇİCİ MADDE 8- Madde ile il özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden, bu Kanun hükümlerine göre ayrılacak aylık pay miktarının, 2005 yılında tahakkuk eden toplam pay miktarının yıllık ortalamasından az olmaması ve bu miktarın yüzde 100’ünü aşmayacak şekilde hesaplanması öngörülmektedir.

 

Bir belediyenin 2005 yılında genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden almış olduğu toplam pay miktarının aylık ortalaması 20.000YTL ise Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra alacağı aylık pay miktarı 20.000YTL’nin altına düşmeyecektir. Yine bu belediyenin yeni dağıtım kriterlerine göre alabileceği pay miktarı 2005 yılında aldığı aylık 20.000YTL’nin iki katı olan 40.000YTL’yi geçemeyecektir. Yapılan bu düzenleme ile yeni pay dağıtım kriterlerinin bazı belediyeler için sağlayacağı avantajların ve dezavantajların dengelenmesi amaçlanmaktadır.

 

GEÇİCİ MADDE 9- Madde ile belediye ve il özel idarelerinin gruplandırılması ile bu idarelere genel bütçe vergi gelirlerinden aktarılacak payların belirlenmesinde, 1/1/2009 tarihine kadar en son yapılan genel nüfus sayımı sonuçlarında yer alan nüfusun esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.

 

GEÇİCİ MADDE 10- Madde ile il özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak payların hesabında, genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamına 6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı listedeki mallardan tahsil edilen vergi gelirlerinin 2007 yılında yüzde 50’sinin dahil edileceği öngörülmektedir.

 

 

MADDE 77- Yürürlük maddesidir.

 

MADDE 78- Yürütme maddesidir.

 

 

 

Open attached documentView or download the publication’s attachment.

This publication is for general information. Please consider current regulations and your specific circumstances before acting. Legal Notice →