TTK
6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu ile 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda sermaye artışı, ticari mektuplar ve ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgelere ilave edilecek bilgiler, internet sitesi açma, en az sermaye ile hâkim ve bağlı şirket ilişkisi ile hakimiyetin hukuka aykırı kullanılması ve denkleştirme konularında yer alan düzenlemeler hakkında
13 Ağustos 2012
SİRKÜLER NO: 2012/ 101 – TTK
Konu: 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu ile 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda sermaye artışı, ticari mektuplar ve ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgelere ilave edilecek bilgiler, internet sitesi açma, en az sermaye ile hâkim ve bağlı şirket ilişkisi ile hakimiyetin hukuka aykırı kullanılması ve denkleştirme konularında yer alan düzenlemeler hakkında
6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nu 1 Temmuz 2012 tarihinden itibaren yürürlükten kaldıran 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu, 14.02.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmış ve genel olarak 1 Temmuz 2012 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanmıştır.
6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu’nun bazı maddelerine yönelik itirazlar üzerine 30.06.2012 tarihinde yayımlanan 6335 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’la muhtelif değişiklik ve düzenlemeler yapılmıştır.
Bu sirküler ile 6335 sayılı Kanunla değişik 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu ve 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda yer alan sermaye artışı, ticari mektuplar ve ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgelere ilave edilecek bilgiler, internet sitesi açma, en az sermaye ile hâkim ve bağlı şirket ilişkisi ile hakimiyetin hukuka aykırı kullanılması ve denkleştirme hususundaki önemli bazı düzenlemeler hakkında özet bilgi sunulması amaçlanmıştır:
1. Sermaye artışlarında önce varsa bilançoda yer alan sermayeye eklenmesi mümkün fonların sermayeye eklenmesi zorunlu olup bu fonlar sermayeye eklenmeden nakdi sermaye artışı yapılamayacaktır.
6102 sayılı Kanunun 462 nci maddesine göre bilançoda sermayeye eklenmesine mevzuatın izin verdiği fonların bulunması hâlinde, bu fonlar sermayeye dönüştürülmeden, sermaye taahhüt edilmesi yoluyla sermaye artırılamayacak olup hem bu fonların sermayeye dönüştürülmesi hem de aynı zamanda ve aynı oranda sermayenin taahhüt edilmesi yoluyla sermaye artırılabilecektir.
Kanunun gerekçesine göre “İçkaynaklardan sermaye artırımı” Vergi Usul Kanunu’nun 298, mükerrer 298 “ve enflasyon muhasebesi sebebiyle de geçici 25 inci” maddede ayrıntılı hükümlere bağlanmış olup “Anılan maddelerin bazı maddî hukuk kuralları içerdikleri, bazı vergi hukuku hükümlerinin maddî hukuk normu niteliğini de haiz oldukları gerçektir. Bu hükümlerin Tasarıya alınmaları karmaşa” yaratabileceğinden 462 nci madde “esasları öngörmüş ve vergi hukuku bünyesinde yer alan ilgili hükümlerin hukukî niteliklerini tanımıştır.”
Gerekçeye göre 462 nci maddede fonlar “belirlenmeden mevzuatta sermayeye eklenmesine cevaz verilen fonlar olarak” tanımlanmış olup “içkaynaklar esas sözleşme ve/veya genel kurul kararıyla ayrılmış (isteğe bağlı) yedek akçeler ile, kanuni yedek akçelerin serbest kısımlarıdır. Diğer mevzuatta” yer alan fonların “örnekleri yeniden değerleme, iştirak ve taşınmaz satış hasılatı ve enflasyon fonudur”.
Görüldüğü üzere Kanunun gerekçesinde 1.1.2004 tarihinde yürürlükten kaldırılan yeniden değerleme fonu ile 31.12.2003 tarihli bilançoların enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasına ilişkin geçici 25 inci maddeye atıf yapılmış ve “fon” örnekleri olarak iştirak ve taşınmaz satış hasılatı yanında yeniden değerleme fonu ile enflasyon fonuna da yer verilmiştir.
Bu çerçevede anonim ve limited şirketler, 1 Temmuz 2012 tarihinden sonra varsa mülga 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ile 5520 sayılı yeni Kurumlar Vergisi Kanunlarına istinaden, iştirak ve/veya taşınmazlarının satışından doğmuş ve pasifte özel fon hesabında yer alan tutarları sermayeye eklemeden nakdi sermaye artırımı yapamayacaklardır.
Yeniden değerleme fonlarının, 31.12.2003 tarihli bilançoların enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasına ilişkin geçici 25 inci madde uygulaması sırasında enflasyon düzeltme hesabına alınarak yok edilmiş olmaları nedeniyle bilançolarda bu tür bir fon bulunmamaktadır.
Vergi Usul Kanunu’nun geçici 25 inci maddesi gereği ödenmiş sermayenin enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan enflasyon düzeltme farkı, Maliye Tek Düzen Hesap Planında “502 - Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkları”; 31.12.2003 tarihli bilançonun düzeltilmiş aktif toplamından düzeltilmiş sermaye, düzeltilmiş hisse senetleri ihraç primleri ve düzeltilmiş hisse senedi iptal karları ile borç toplamının çıkarılması sonucu bulunan geçmiş yıllar kârları ise “570 - Geçmiş Yıl Kârları” hesabında enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan geçmiş yıl kârları olarak izlenmekte olup Kanun gerekçesinde yer alan “enflasyon fonu” ifadesinin bu hesapları kapsaması durumunda bu tutarlar da sermayeye eklenilmeden nakdi sermaye artışı yapılamayacak olup konunun Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından açıklığa kavuşturulması gerektiği düşünülmektedir.
Bu çerçevede 1 Temmuz 2012 tarihinden sonra yapılacak sermaye artışlarında öncelikle varsa sermayeye eklenebilir nitelikteki iştirak hisseleri veya taşınmazların satışından doğan kazanç ve benzeri diğer fonların (Gümrük ve Ticaret Bakanlığı yorumuna bağlı olarak ödenmiş sermaye enflasyon düzeltme olumlu farkı ile enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan geçmiş yıl kârları dahil) sermayeye eklenmesi zorunlu olup varsa bu tutarlar sermayeye eklenmeden nakdi sermaye artışı yapılamayacaktır.
Diğer yandan acil nakdi sermaye ihtiyacı bulunması halinde bilançolarında sermayeye eklenebilir nitelikte fonları bulunan şirketler söz konusu fonları sermayeye eklerken bu fonlar kadar nakdi sermaye artışı da yapabileceklerdir.
2. Ticari mektuplar ve ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgelere 1 Ocak 2014 tarihinden itibaren bazı bilgiler ilave edilecektir.
6762 sayılı Kanunda olduğu gibi 6102 sayılı Kanunda da her tacirin, ticari işletmesine ilişkin işlemleri, ticaret unvanıyla yapması ve işletmesiyle ilgili senetlerle diğer belgeleri bu unvan altında imzalaması zorunlu olup tescil edilen ticaret unvanının, ticari işletmenin görülebilecek bir yerine okunaklı bir şekilde yazılması gerekmektedir.
6102 sayılı Kanunla tacirin işletmesiyle ilgili olarak düzenlediği ticari mektuplarda ve ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgelerde aşağıdaki bilgilerin gösterilmesi zorunluluğu getirilmiştir:
- Sicil numarası,
- Ticaret unvanı,
- İşletmenin merkezi,
- Tacir internet sitesi oluşturma yükümlülüğüne tabi ise tescil edilen internet sitesinin adresi.
6102 sayılı Kanunun 82 nci maddesinde “Ticari mektuplar, bir ticari işe ilişkin tüm yazışmalardır.” şeklinde bir tanım bulunmaktadır.
Bu durumda 1 Ocak 2014 tarihinden itibaren ticari işlere ilişkin tüm yazışmalar yanında ticari defterlere yapılan kayıtların dayanağı olan fatura, perakende satış fişi, yazar kasa fişi, fatura yerine geçen dekont, giriş ve yolcu taşıma bileti, gider pusulası, müstahsil makbuzu, ücret bordrosu, vb.belgelerde de tacirin sicil numarasının, ticaret unvanının, işletmesinin merkezi ile tacir internet sitesi oluşturma yükümlülüğüne tabi ise tescil edilen internet sitesinin adresine yer verilecektir.
3. Bakanlar Kurulunca belirlenecek denetime tabi sermaye şirketlerine internet sitesi açma ve belli içerikleri bu sitede yayınlama yükümlülüğü getirilmiştir.
6102 sayılı Kanunun 1 Temmuz 2013 tarihinde yürürlüğe girecek “İnternet sitesi” başlıklı 1524 üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulunca belirlenecek, denetime tabi olacak yani finansal tabloları ile yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun belirlediği esaslar bağlamında denetçi tarafından denetlenecek sermaye şirketlerinin kuruluşlarının ticaret siciline tescili tarihinden itibaren üç ay içinde bir internet sitesi açmaları ve bu sitenin belirli bir bölümünü şirketçe kanunen yapılması gereken ilanların yayımlanmasına özgülemeleri zorunludur.
6102 sayılı Kanunda yer alan internet sitesiyle ilgili olarak düzenlemeler, denetime tabi olmayan sermaye şirketlerine uygulanmayacaktır.
6102 sayılı Kanunun geçici 8 inci maddesine göre, 1 Temmuz 2013 tarihinden önce kurulan denetime tabi sermaye şirketlerinden internet sitesine sahip olanlar, 1 Temmuz 2013 tarihinden itibaren üç ay içinde yani 30 Eylül 2013 tarihine kadar internet sitelerinin belli bir bölümünü 1524 üncü maddedeki içeriklerin yayımlanmasına özgülemek zorundadırlar.
1 Temmuz 2013 tarihinden önce kurulan ancak internet sitesi olmayan sermaye şirketleri de 30 Eylül 2013 tarihine kadar internet sitesi açacak ve bu sitenin belli bir bölümünü 1524 üncü maddedeki içeriklerin yayımlanmasına özgüleyeceklerdir.
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanacak yönetmelikle sitenin, bir numara altında tescili ve ilgili diğer hususlar düzenlenecek olup internet sitesi ile ilgili yükümlülüklere uyulmaması, ilgili kararların iptal edilmesinin sebebini oluşturacak, Kanuna aykırılığın tüm sonuçlarının doğmasına yol açacak ve cezai hükümler saklı kalmak kaydıyla kusuru bulunan yöneticiler ile yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğuna neden olacaktır.
6102 sayılı Kanun 39 uncu maddesine göre söz konusu internet sitesinde 1 Ocak 2014 tarihinden itibaren tacirin sicil numarasının, ticaret unvanının, işletmenin merkezinin ve tescil edilen internet sitesinin adresinin de yayınlanması gerekmekte olup ayrıca;
- anonim şirketlerde yönetim kurulu başkan ve üyelerinin adları ve soyadları ile taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı,
- limited şirketlerde müdürlerin adları ve soyadları ile taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı,
- sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde yöneticilerin adları ve soyadları ile taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı,
da bulunacaktır.
Kanunun “Suçlar ve cezalar” başlıklı 562 nci maddesinin 12 nci bendine göre, 1524 üncü maddede öngörülen internet sitesini oluşturmayan şirketlerin yönetim organı üyeleri, 100 (yüz) günden 300 (üçyüz) güne kadar adli para cezasıyla ve aynı madde uyarınca internet sitesine konulması gereken içeriği usulüne uygun bir şekilde koymayan yönetim organı üyeleri de (100) yüz güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılacaklardır.
4. Sermayelerini 14 Şubat 2014 tarihine kadar en az tutarlara yükseltilmeyen anonim ve limited şirketler iflas etmiş sayılacaklardır.
6762 sayılı Kanuna göre en az esas sermaye, anonim şirketlerde 50.000,00 TL, limited şirketlerde ise 5.000 TL’dir.
6102 sayılı Kanuna göre en az esas sermaye, anonim şirketlerde 50.000,00 (kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş bulunan halka açık olmayan anonim şirketlerde 100.000,00 TL (2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 12 nci maddesi hükmü saklıdır.), limited şirketlerde 10.000,00 TL olacaktır.
6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 20 nci maddesine göre anonim ve limited şirketlerin, Türk Ticaret Kanununun yayımı tarihinden itibaren üç yıl içinde yani 14 Şubat 2014 tarihine kadar sermayelerini, söz konusu tutarlara yükseltmeleri zorunludur. Bu süre içinde sermayelerini asgari tutarlara yükseltmeyen şirketler, 15 Şubat 2014 tarihinde infisah etmiş sayılacaklardır.
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı söz konusu süreyi birer yıl olarak en çok iki defa uzatabilecektir.
5. Hâkim ve bağlı şirket ilişkisi, hakimiyetin hukuka aykırı kullanılması ve denkleştirme hususundaki düzenleme
6102 sayılı Kanun, “Hâkim ve bağlı şirket”i tanımlayan 195 inci maddesi ile
- bir ticaret şirketinin, diğer bir ticaret şirketinin, doğrudan veya dolaylı olarak oy haklarının çoğunluğuna sahip olması veya
- bir ticaret şirketinin, diğer bir ticaret şirketinin, doğrudan veya dolaylı olarak şirket sözleşmesi uyarınca, yönetim organında karar alabilecek çoğunluğu oluşturan sayıda üyenin seçimini sağlayabilmek hakkını haiz olması veya
- bir ticaret şirketinin, diğer bir ticaret şirketinin, doğrudan veya dolaylı olarak kendi oy hakları yanında, bir sözleşmeye dayanarak, tek başına veya diğer pay sahipleri ya da ortaklarla birlikte, oy haklarının çoğunluğunu oluşturması,
- bir ticaret şirketinin, diğer bir ticaret şirketini, bir sözleşme gereğince veya başka bir yolla hâkimiyeti altında tutabilmesi,
hallerinde birinci şirketi “hâkim şirket”, diğer şirketi “bağlı şirket” olarak tanımlamış olup bir ticaret şirketinin başka bir ticaret şirketinin paylarının çoğunluğuna veya onu yönetebilecek kararları alabilecek miktarda paylarına sahip bulunması hali de birinci şirketin hâkimiyetinin varlığına karinedir.
Bir hâkim şirketin, bir veya birkaç bağlı şirket aracılığıyla bir diğer şirkete hâkim olması dolaylı hâkimiyet olup anılan maddeye göre hâkim şirkete doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunan şirketler, onunla birlikte şirketler topluluğunu oluşturacak ve hâkim şirketler ana, bağlı şirketler yavru şirket konumunda olacaktır.
Kanunun 202 nci maddesinin birinci fıkrasına göre hâkim şirket, hâkimiyetini bağlı şirketi kayba uğratacak şekilde kullanamaz. Özellikle bağlı şirketi, iş, varlık, fon, personel, alacak ve borç devri gibi hukuki işlemler yapmaya; kârını azaltmaya ya da aktarmaya; malvarlığını ayni veya kişisel nitelikte haklarla sınırlandırmaya; kefalet, garanti ve aval vermek gibi sorumluluklar yüklenmeye; ödemelerde bulunmaya; haklı bir sebep olmaksızın tesislerini yenilememek, yatırımlarını kısıtlamak, durdurmak gibi verimliliğini ya da faaliyetini olumsuz etkileyen kararlar veya önlemler almaya yahut gelişmesini sağlayacak önlemleri almaktan kaçınmaya yöneltemez.
Hâkim şirketin hakimiyetini hukuka aykırı kullanması durumunda bağlı şirket kaybının, o faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilmesi veya kaybın nasıl ve ne zaman denkleştirileceği belirtilmek suretiyle en geç o faaliyet yılı sonuna kadar, bağlı şirkete denk değerde bir istem hakkı tanınması gerekmektedir.
Söz konusu denkleştirmenin, faaliyet yılı içinde fiilen yerine getirilmemesi veya süresi içinde denk bir istem hakkı tanınmaması halinde bağlı şirketin her pay sahibi, hâkim şirketten ve onun, kayba sebep olan, yönetim kurulu üyelerinden, şirketin zararını tazmin etmelerini isteyebilecek olup alacaklıların da, şirket iflas etmemiş olsa bile, şirketin zararının şirkete ödenmesini isteyebilmeleri mümkün olacaktır.
6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun “Hâkimiyetin kötüye kullanılması” başlıklı 18 inci maddesine göre, bir bağlı şirketin, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihte yani 1 Temmuz 2012 tarihinde, Kanunun 202 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren kaybı veya kayıpları varsa bunların, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde yani 30 Haziran 2014 tarihine kadar denkleştirilmesi veya ilgili şirkete kaybı veya kayıpları denkleştirecek istem hakları tanınması gerekmektedir. Aksi hâlde, bağlı şirket pay sahipleri, dava haklarını anılan sürenin bitmesiyle hemen kullanılabileceklerdir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 ve 6353 sayılı Kanunlarla değişik şekli ile 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 6335 sayılı Kanunla değişik şekli internet sitemizde belgeler/diğer bölümünde yer almaktadır.
Yer verilen konularda ek bilgi istenildiğinde lütfen bizimle temasa geçiniz.
Saygılarımızla,
SİGMA
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Uygulamalarınızı değerlendirirken güncel mevzuatı ve kendi koşullarınızı dikkate alınız. Yasal Uyarı →